India Defence Production ਰਿਕਾਰਡ 1.78 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, 15.6% ਵਾਧਾ। ਜਾਣੋ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਅਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। India Defence Production ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 1.78 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਉਪਲਬਧੀ ਨੂੰ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੀ ਹੈ?
- ਕੀ ਹੋਇਆ? India Defence Production ਰਿਕਾਰਡ 1.78 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ।
- ਕਿੰਨਾ ਵਾਧਾ? ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 15.6 ਫ਼ੀਸਦੀ।
- ਕਦੋਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ? ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ (FY 2025-26) ਦੇ ਅੰਕੜੇ।
- ਕਿਸਨੇ ਦੱਸਿਆ? ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ।
- ਹੋਰ ਰਿਕਾਰਡ: ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਵੀ 38,424 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
India Defence Production ਕਿੰਨੀ ਵਧੀ?
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੇ 1.54 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੁਣ 1.78 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ 15.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਉਤਪਾਦਨ ਸਾਲ 2020-21 ਦੇ 84,643 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰੀਬ 110 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਲ 2013-14 ਦੇ 43,746 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੁਣ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਤੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧਿਆ ਹੈ।
ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ FY26 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ 38,424 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰੀਬ 63 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਦਾਰਿਆਂ (DPSU) ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਖੇਤਰ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਅਗਨੀ, ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਜਸ ਵਰਗੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਰਦੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਸਾਡੀ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਵਰਦੀ ਵਾਲੀ ਖ਼ਬਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਕਿਵੇਂ ਹਾਸਲ ਹੋਈ?
ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਮੁਹਿੰਮ ਅਧੀਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਦਰਾਮਦ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਕਈ ਕਦਮ ਉਠਾਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ, ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਜ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦਰਾਮਦੀ ਵਿਦੇਸ਼਼ੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੇਰਵੇ ਲਈ ਪਾਠਕ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ (Ministry of Defence) ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਕੀ ਮਾਇਨੇ ਹਨ?
ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਣ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਧਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਰਾਮਦੀ ਤਕਨੀਕ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2028-29 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ 3 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਟਿੱਚਾ ਰੱਖਿਆਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼਼ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖੇਤਰ ਨਵੇਂ ਨੌਕਰੀ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਖੋਲ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਾਹਰ ਇਸ ਉਪਲਬਧੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ?
ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ India Defence Production ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਹਥਿਆਰਾਂ ਲਈ ਦਰਾਮਦ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤੇਜਸ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼, ਆਕਾਸ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲ, ਅਗਨੀ-5 ਅਤੇ INS ਵਿਕਰਾਂਤ ਵਰਗੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। ਮਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਣ ਨਾਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ, ਛੋਟੇ-ਦਰਮਿਆਨੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
India Defence Production FY26 ’ਚ ਕਿੰਨੀ ਰਹੀ?
ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ 1.78 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ।
ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਕਿੰਨੀ ਵਧੀ?
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 1.54 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 15.6 ਫ਼ੀਸਦੀ।
ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਕਿੰਨਾ ਰਿਹਾ?
ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ 38,424 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਗਲਾ ਟਿੱਚਾ ਕੀ ਹੈ?
FY29 ਤੱਕ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ 3 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣਾ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, India Defence Production ਦਾ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਧਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਅਹਿਮ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਇਸ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime editor.