Digital Arrest Scam: ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਗਿਰੋਹ ਦੇ 3 ਮੈਂਬਰ ਕਾਬੂ ਕੀਤੇ; ਜਾਣੋ ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 1930।
ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ Digital Arrest Scam ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰ ਕਾਬੂ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਗਿਰੋਹ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ 15 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਠੱਗੀ ਮਾਰੀ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ cyber fraud ਹੁਣ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੀ ਹੈ?
- ਕੀ ਹੋਇਆ? ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਕਥਿਤ ਜੁੜੇ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਗਿਰੋਹ ਦਾ ਪਰਦਾਫ਼ਾਸ਼ ਕੀਤਾ।
- ਕਿੱਥੇ? ਰੋਹਿਣੀ ਸਾਈਬਰ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ, ਦਿੱਲੀ।
- ਕਿੰਨੇ ਕਾਬੂ? ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀ, ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ।
- ਕਿੰਨੀ ਠੱਗੀ? ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ 15 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ।
- ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ: ਤਿੰਨ ਕਾਬੂ; ਪੈਸੇ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਿੰਕ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ।
Digital Arrest Scam ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਓਨਲਾਈਨ ਠੱਗੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਠੱਗ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ, ਸੀਬੀਆਈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੱਸ ਕੇ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂਨ ਵਿੱਚ “ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ” ਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ।
ਠੱਗ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਰਾਹੀਂ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਡਰਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਅਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਖਾਤੇ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ RBI ਪੈਸਾ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਕੇ ਨਕਲੀ ਰਸੀਦਾਂ ਵੀ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਇਹ cyber crime ਗਿਰੋਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ?
ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ cyber crime ਗਿਰੋਹ ਦਾ ਕਥਿਤ ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂਰ ਆਲਮ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਸਾਥੀ “ਬਿਲਾਲ” ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਠੱਗੀ ਦੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ (USDT) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਅਹਿਸੇ ਗਿਰੋਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਠੱਗੀ ਦਾ ਪੈਸਾ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਘੁੰਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਨਾਟਕ ਪੁਲਿਸ ਵੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਕਥਿਤ ਜੁੜੇ ਆਪਣੇ ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਚਾਰ ਮੈਂਬਰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
Digital Arrest Scam ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚੀਏ?
ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਘਬਰਾਓ ਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ “ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ” ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਕਾਨੂਨੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਲੀ ਏਜੰਸੀ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ’ਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਘਰ “ਨਜ਼ਰਬੰਦ” ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕਾਲ ਆਏ, ਤਾਂ ਘਬਰਾਏ ਬਿਨਾ ਤੁਰੰਤ ਪੈਸਾ ਟਰਾਂਸਫਰ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਦੇ ਥਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਓਨਲਾਈਨ ਠੱਗੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ 1930 ਹੈਲਪਲਾਈਨ ’ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ online scam ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ; ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਵੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
Digital Arrest Scam ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ?
ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਰੋਹਿਣੀ ਸਾਈਬਰ ਇਕਾਈ ਨੇ ਇਸ ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਜਾਂਚ ਅਜੇ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ “ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ” ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਨਹੀਂ। ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਨੂਨ ਵਿੱਚ “ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ” ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੱਗੀ ਹੈ।
ਠੱਗੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਤੁਰੰਤ 1930 ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ’ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਾਓ।
ਵਧਦੀ cyber fraud ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਬ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਚਾਅ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣੇ ਕਾਲ ਜਾਂ ਸੰਦੇਸ਼ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ” ਵਰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਉੱਤੇ ਜਲਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸੇ ਪਲ ਨੇੜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ Digital Arrest Scam ਵਿਰੁੱਧ ਸਬ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਚਾਅ ਹੈ।
By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime editor.