A2A Protocol Agentic AI Foundation ਦੇ ਹਵਾਲੇ: ਗੂਗਲ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਏਜੰਟ-ਟੂ-ਏਜੰਟ ਸਟੈਂਡਰਡ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਥਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸਾਂਝੀ ਗਵਰਨੈਂਸ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗੂਗਲ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ Agent2Agent ਯਾਨੀ A2A ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਹੁਣ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ Agentic AI Foundation (AAIF) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ 17 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲਾਗ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ A2A ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਸਟ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਂਝੀ ਗਵਰਨੈਂਸ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗੂਗਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਸਾਂਝੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਤੱਕ
A2A ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੂਗਲ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੂਨ 2025 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਨਕਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2025 ਵਿੱਚ IBM ਦਾ Agent Communication Protocol ਵੀ ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਰਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਰਚ 2026 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਥਿਰ ਵਰਜ਼ਨ A2A v1.0 ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ।
ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ v1.0 ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲਾਂ ਲਈ ਬਾਈਂਡਿੰਗ, ਵਰਜ਼ਨ ਨੈਗੋਸ਼ੀਏਸ਼ਨ, ਮਲਟੀ-ਟੈਨੈਂਸੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕ ਪਛਾਣ ਤਸਦੀਕ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਏਜੰਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸੰਭਾਲਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਏਜੰਟ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਵੰਡਦੇ ਹਨ?
AAIF ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲਾਨ ਅਨੁਸਾਰ A2A ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਟੈਂਡਰਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ੍ਰੇਮਵਰਕਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਏਜੰਟ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕੰਮ ਸੌਂਪ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਦੋ ਏਜੰਟਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵੱਖਰਾ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੋਡ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਢੰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗੂਗਲ ਕਲਾਊਡ ਦੇ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਤੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਰਾਓ ਸੁਰਾਪਨੇਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ A2A ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ੍ਰੇਮਵਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੱਭਣ, ਕੰਮ ਸੌਂਪਣ ਅਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। AAIF ਦੇ ਸੀਟੀਓ ਮਾਨਿਕ ਸੁਰਤਾਨੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਏਆਈ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜਨਯੋਗ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਦੱਸਿਆ।
A2A Protocol Agentic AI Foundation ਦੇ ਸਟੈਕ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ?
ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਹੁਣ ਪੰਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਇਕੱਠੇ ਹਨ। AGENTS.md ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, goose ਏਜੰਟ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਨਟਾਈਮ ਹੈ, Model Context Protocol ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਟੂਲਾਂ ਤੇ ਡਾਟਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, agentgateway ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ A2A ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਹੁਣ ਇੱਕੋ ਛੱਤ ਹੇਠ ਆ ਗਏ ਹਨ। Model Context Protocol ਨੂੰ ਐਂਥਰੋਪਿਕ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ AGENTS.md ਓਪਨਏਆਈ ਵੱਲੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਏਆਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਤੇਜ਼ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਾਧੇ ਬਾਰੇ PunjabiTime ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਐਂਥਰੋਪਿਕ ਦੀ ਆਮਦਨ ਰਨ ਰੇਟ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਕਿਉਂ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ?
AAIF ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ A2A ਨਾਲ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਈਵਾਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ AWS, Cisco, Google, Microsoft, Salesforce, SAP ਅਤੇ ServiceNow ਵਰਗੀਆਂ ਆਪਸੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸਟੈਂਡਰਡ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ A2A ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੁਆਵੇਈ ਦੇ HarmonyOS ਅਤੇ WeChat ਵਰਗੇ ਮੋਬਾਈਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ, ਗੂਗਲ ਕਲਾਊਡ, Azure ਤੇ AWS ਦੇ ਏਆਈ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਹੇਠ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗਜ਼ੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸਟੈਂਡਰਡ ਹੈ।
ਗਵਰਨੈਂਸ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਕੀ ਹੈ?
ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੀਡੀਆ ਅਦਾਰੇ Techzine ਮੁਤਾਬਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੋ ਪੱਧਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬੋਰਡ ਰਣਨੀਤੀ, ਬਜਟ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਤਕਨੀਕੀ ਕਮੇਟੀ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲਿਨਕਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਤਕਨੀਕੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਈ.ਟੀ. ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਏਜੰਟ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਟੂਲ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਨਿਯਮ-ਸਮੂਹ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਦੀ ਅਸਲ ਪਰਖ ਇਹ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਏਜੰਟ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।