Iran Peace Deal Deadline ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਜਾਂ ਮਿਆਦ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਜਦਕਿ Hormuz ਰਾਹੀਂ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਸਲੇ ਅਟਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅੰਤਰਿਮ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਮਸਲੇ ਉੱਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਸੋਮਵਾਰ, 17 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਤਾਜ਼ਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਤੱਕ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾ ਤਾਂ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਾਂਝੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।
Associated Press ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ Strait of Hormuz ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਉੱਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਸਲੇ ਰਹੇ ਹਨ। AP ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰਤ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।
Iran Peace Deal Deadline ਦੇ ਅੰਤ ’ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਿੱਥੇ ਅਟਕੀ
ਜੂਨ ਦੇ ਅੰਤਰਿਮ ਢਾਂਚੇ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ 60 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਉੱਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ Hormuz ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਤੇਹਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ, ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਅੰਤਿਮ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। AP ਦੀ 17 ਅਗਸਤ ਦੀ Middle East ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਆਦ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੜਾਅ ਬਾਰੇ PunjabiTime ਦੀ Iran-US peace deal ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਤੇਹਰਾਨ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
Hormuz ਲਈ ਓਮਾਨ ਨਾਲ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ
ਈਰਾਨ ਨੇ 17 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਓਮਾਨ ਨਾਲ Strait of Hormuz ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਰੂਟ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਬਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। Iranian Foreign Affairs spokesperson Esmail Baghaei ਮੁਤਾਬਕ ਰੂਟ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਬਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਂਝਾ ਬਿਆਨ ਹਾਲੇ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਓਮਾਨ-ਈਰਾਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। AP ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਬਣ ਰਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਜੋ Hormuz ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਲਈ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਰੂਟ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਜਲਡਮਰੂ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
Hormuz ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵਪਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦਾ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਰੁਕਾਵਟ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਬੀਮਾ ਲਾਗਤਾਂ, ਟੈਂਕਰ ਰੂਟਾਂ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ-ਯੂਰਪ ਸਪਲਾਈ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਫ਼ਤੇਅੰਤ ਵਿੱਚ Hormuz ਰਾਹੀਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਘਟੀ
Reuters ਦੀ 17 ਅਗਸਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ Kpler ਦੇ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਵਸਤੂਆਂ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ Hormuz ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਜਹਾਜ਼ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇਅੰਤ ਵਿੱਚ 31 ਜਹਾਜ਼ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਉਸ ਖ਼ਾਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਤਸਵੀਰ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਸਥਾਈ ਕੁੱਲ ਅੰਕ।
Reuters ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਕੂਟਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾਅ ਅਤੇ Hormuz ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਕਾਰਨ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਕਾਇਮ ਰਹੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪਰਮਾਣੂ ਮਸਲੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸਥਾਰਤ ਸਮਝੌਤਾ ਹਾਲੇ ਦੂਰ
ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋਏ ਅੰਤਰਿਮ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਾਰੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸੀ। ਪਰ 17 ਅਗਸਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੱਕ AP ਨੇ ਵਿਸਥਾਰਤ ਪਰਮਾਣੂ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਲਈ Hormuz, ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਮਾਣੂ ਮਸਲਾ ਵੀ ਅੰਤਿਮ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਿਹਾ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਸਮੇਤ ਮੱਧਸਥ ਦੇਸ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਤਾਜ਼ਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਅੰਤਿਮ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਸਮਝੌਤਾ ਐਲਾਨਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸਾਂਝਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਸਮਝੌਤੇ, ਮਿਆਦ ਵਧਾਉਣ, Hormuz ਰੂਟ ਬਾਰੇ ਅੰਤਿਮ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ਜਾਂ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।