Iran Us Peace Deal ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਅੱਜ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਖੁੱਲ੍ਹੇਗਾ, ਪਰ ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਜਤਾਈ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਵਿਤ Iran Us Peace Deal ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਾਟਕੀ ਮੋੜ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਹਿਮ Strait of Hormuz “ਸਭ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ” ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪਰ ਤੇਹਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ‘ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਜਤਾਇਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ (IRGC) ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ “ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਅਜੇ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ” ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ “ਕੱਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ”। ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਦਸਤਖ਼ਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੱਸੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੀ ਹੈ?
- ਟਰੰਪ ਦਾ ਦਾਅਵਾ — ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ Strait of Hormuz ਖੁੱਲ੍ਹੇਗਾ।
- ਈਰਾਨ ਦਾ IRGC ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਟਰੰਪ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਅਜੇ ਅੰਤਿਮ ਨਹੀਂ।
- ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ PM ਸ਼ਹਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਫ੍ਰੇਮਵਰਕ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਦਸਤਖ਼ਤ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ।
- ਸਮਝੌਤਾ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਨੂੰ 60 ਦਿਨ ਹੋਰ ਵਧਾਏਗਾ; ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਪਰਮਾਣੂ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਵੇਗੀ।
- ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਜੰਮੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਛੱਡੇਗਾ ਤੇ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਘਟਾਏਗਾ, ਬਦਲੇ ‘ਚ ਈਰਾਨ ਜਲਡਮਰੂ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ।
ਟਰੰਪ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਿਹਾ?
ਟਰੰਪ ਨੇ ਟਰੁੱਥ ਸੋਸ਼ਲ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਸਮਝੌਤਾ ਕੱਲ੍ਹ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਣ ਲਈ ਤੈਅ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹੀ Strait of Hormuz ਸਭ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ” ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਹੁਣ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, Strait of Hormuz ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੀ ਜਲ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਲਵੇਗਾ। ਤਾਜ਼ਾ ਅਪਡੇਟ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਈਰਾਨ ਕਿਉਂ ਸਾਵਧਾਨ ਹੈ?
ਇਸ Iran Us Peace Deal ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਐਸਮਾਈਲ ਬਾਘਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੰਮੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। IRGC ਨੇ ਟਰੰਪ ਦੀ “ਅਸਾਧਾਰਨ ਜ਼ਿੱਦ” ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵੀ ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਮੁੜ ਜੰਗ ਵੱਲ ਖਿਸਕਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਲਈ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ।
ਜੰਗ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ 28 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਤੇਲ ਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਗਭਗ ਠੱਪ ਹੋ ਗਈ। 7 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ Iran Us Peace Deal ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮੀਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਸਵਾਲ 1: Iran Us Peace Deal ‘ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਦੋਂ ਹੋਣਗੇ?
ਟਰੰਪ ਮੁਤਾਬਕ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ, ਪਰ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ “ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ” ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 2: ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਟਰੰਪ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹੀ Strait of Hormuz ਸਭ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਲਵੇਗਾ।
ਸਵਾਲ 3: ਪਰਮਾਣੂ ਮੁੱਦੇ ਦਾ ਹੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ?
ਮੈਮੋਰੰਡਮ ‘ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਮਗਰੋਂ 60 ਦਿਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਵੇਗੀ।
By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime editor.