ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਵੀਰਵਾਰ, 10 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੇ ਸੈਸ਼ਨ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 95.44 ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ’ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। Reuters ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 0.3 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਜੋ ਮੱਧ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਸੀ। ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, importers ਵੱਲੋਂ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ corporate hedging ਨੇ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾਇਆ।
ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਰੁਪਇਆ 95.1050 ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ’ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੀਰਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੀ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਘਰੇਲੂ ਮੁਦਰਾ ਹੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ। Business Standard ਦੀ ਸਵੇਰ ਦੀ market report ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੁਪਏ ਨੂੰ 95.33 ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ Brent crude ਦੀ ਕੀਮਤ 100 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸੀ। ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ Reuters ਨੇ 95.44 ਦਾ closing level ਦਰਜ ਕੀਤਾ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਨਾਲ import bill ਦਾ ਦਬਾਅ
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ import ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ oil prices ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। Reuters ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ oil prices ਵਿੱਚ 6 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ Brent crude 100 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮਹਿੰਗਾ ਤੇਲ refiners ਅਤੇ ਹੋਰ importers ਦੀ dollar requirement ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ foreign-exchange market ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਚੀਆਂ energy prices ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ currency market ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਤੇਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਹਿੰਗਾ ਰਹੇ ਤਾਂ import bill ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ currency traders crude prices ਅਤੇ global risk sentiment ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਵੀਰਵਾਰ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਾਰਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੇ, ਜਦਕਿ ਡਾਲਰ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਨੇ ਵੀ ਰੁਪਏ ਦੀ recovery ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
State-run banks ਦੀ dollar selling ’ਤੇ traders ਦੀ ਨਜ਼ਰ
Reuters ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ traders ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ session ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ state-run banks ਡਾਲਰ ਵੇਚਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ Reserve Bank of India ਦੀ ਓਰੋਂ ਸੰਭਾਵਿਤ intervention ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਪਰ ਇਹ traders ਦੀ market assessment ਹੈ, ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਅਧਿਕਾਰਕ RBI ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ। Reuters ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਾਰ dollar selling ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਆਕਰਮਕ ਦਿਖੀ ਅਤੇ ਰੁਪਇਆ ਦਿਨ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬੰਦ ਹੋਇਆ।
Currency market ਵਿੱਚ RBI ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ state-run banks ਦੇ trades ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ central bank ਆਪਣੇ intervention operations ਬਾਰੇ real-time ਵੇਰਵੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਖਾਸ transaction ਨੂੰ RBI ਦਾ ਕਦਮ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ attribution ਨੂੰ traders ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਵੀਰਵਾਰ ਦੇ session ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Forward market ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਬਾਅ
Spot market ਦੇ ਨਾਲ forward market ਵਿੱਚ ਵੀ dollar demand ਵਧੀ। Reuters ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ implied forward yield ਲਗਭਗ 3.37 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਮਈ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਸੀ। Traders ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ RBI ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ dollar-rupee sell-buy swaps ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ near-term dollar liquidity ਅਤੇ forward premiums ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ market participants ਦੀ reporting ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
Forward premiums ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਉਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੀ dollar payment ਜਾਂ receipt ਨੂੰ hedge ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ exchange-rate volatility ਵਧਦੀ ਹੈ ਤਾਂ importers ਅਤੇ corporates ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ currency exposure ਨੂੰ cover ਕਰਨ ਲਈ forward contracts ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੀਰਵਾਰ ਦੀ trading ਵਿੱਚ corporate hedging ਨੂੰ ਵੀ rupee weakness ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ।
ਅਗਲਾ ਧਿਆਨ oil prices ਅਤੇ dollar demand ’ਤੇ
ਰੁਪਏ ਲਈ ਅਗਲੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੁਰੰਤ ਸੰਕੇਤ crude oil prices, global dollar movement ਅਤੇ domestic dollar demand ਰਹਿਣਗੇ। 95.44 ਦਾ close ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ currency ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ foreign-exchange market ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਗਲੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ market participants ਹੁਣ oil prices ਅਤੇ RBI ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾ ਰਹੀ dollar supply ਨੂੰ ਦੇਖਣਗੇ।
ਵੀਰਵਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੁਪਇਆ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 95.44 ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ’ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾ crude oil, import-related dollar demand ਅਤੇ hedging ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਰਹੇ, ਜਦਕਿ state-run banks ਦੀ dollar selling ਨੇ session ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ support ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ currency ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤਾਜ਼ਾ closing level ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਦੀ market position ਵਜੋਂ ਹੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।