ਏਆਈ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਇੱਕ ਦੁਵੱਲਾ ਚੈਨਲ ਬਣਾਉਣ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਨੇ 25 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਇਸ ਸਹਿਮਤੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ 26 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਗਲੀ ਏਆਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਇਹ ਤਰੱਕੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੌਰੇ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਨਾਲ ਸਿਖਰ ਬੈਠਕ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਇਹ ਦੌਰਾ 23 ਤੋਂ 25 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਵੱਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸਹਿਮਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?
ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਤੱਥ-ਪੱਤਰ ਮੁਤਾਬਕ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦਿਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਏਆਈ ਸਬੰਧੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਈ ਦੁਵੱਲਾ ਸੰਪਰਕ ਚੈਨਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ‘ਸੁਪਰ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ’ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਸਧਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਚੈਨਲ ਕਿਸੇ ਸਬੰਧਤ ਘਟਨਾ ਵੇਲੇ ਦੋਵੇਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਲਈ ਰਸਤਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਾਰੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ, ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹਾਲੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਦੌਰੇ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਅਗਲਾ ਏਆਈ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਏਆਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਈ ਦੁਵੱਲੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੁੱਖ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਇੱਕੋ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਚੀਨੀ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜੀ ਸੰਕਟ ਵੇਲੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮ ਦਾ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਏਆਈ ਵਾਲੇ ਚੈਨਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮੰਨਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਦਾਇਰਾ ਹੈ।
ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਪਰਕ ਦਾ ਰਸਤਾ
ਚੈਨਲ ਨਿਊਜ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਏਐੱਫ਼ਪੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਐਲਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਸ਼ੀ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਅੱਗੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ੇਨਝੇਨ ਵਿੱਚ ਏਪੈਕ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਮਿਆਮੀ ਵਿੱਚ ਜੀ-20 ਬੈਠਕਾਂ ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਐਲਾਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਐਪ, ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਤੁਰੰਤ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਏਆਈ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਾਂ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਇਸ ਐਲਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਸੰਪਰਕ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰ ਦੇਣਾ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਪੜਾਅ ਹਨ। ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਏਆਈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖ਼ਤਰੇ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇੱਕੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾ ਲਈ ਹੈ।
ਹੁਣ ਅਗਲਾ ਦਰਜ ਪੜਾਅ ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੈ। ਚੈਨਲ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੇਰਵੇ ਆਉਣ ’ਤੇ ਹੀ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਅਮਲੀ ਦਾਇਰਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ।