ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਨੇ 29 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਖ਼ਾਤਮੇ ਬਾਰੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਬੈਠਕ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੈਠਕ ਇਸ ਲਈ ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਹਥਿਆਰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਸਭਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬੈਠਕ ਸੂਚੀ ਇਸ ਦੀ ਮਿਤੀ, ਥਾਂ ਅਤੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਨ 26 ਸਤੰਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਉਹ ਦਿਨ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਮਹਾਸਭਾ ਦੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਬੈਠਕ ਮੰਗਲਵਾਰ, 29 ਸਤੰਬਰ ਲਈ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੁਤਾਬਕ ਸਵੇਰ ਦਾ ਸੈਸ਼ਨ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਸਮੇਂ 10 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 1 ਵਜੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸੈਸ਼ਨ 3 ਤੋਂ 6 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ। ਬੈਠਕ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਧਿਆਨ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਬੈਠਕ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਸੰਧੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨੀਤੀ ਬਦਲਣਾ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਇਸ ਚਰਚਾ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਸਟਾਕਹੋਮ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ ਸਿਪਰੀ ਦੇ ਜੂਨ 2026 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 12,187 ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਾਰਹੈੱਡ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੀਬ 9,745 ਫੌਜੀ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਮੰਨੇ ਗਏ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਹਰ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ। ਸਿਪਰੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਫ਼ਰਾਂਸ, ਚੀਨ, ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਉਹ ਨੌਂ ਦੇਸ਼ ਗਿਣਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਖੇਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਦੀ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਣਾ ਹਾਲੇ ਜਲਦੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਤਣਾਅ, ਅਣਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ; ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ। ਮਹਾਸਭਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ। ਬੈਠਕ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਲਿਖਣਾ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੁਸ਼ਟੀਸ਼ੁਦਾ ਖ਼ਬਰ ਬੈਠਕ ਦੀ ਤੈਅ ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਤਾ, ਸਾਂਝਾ ਬਿਆਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਦਮ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਂਚਣਾ ਪਵੇਗਾ।