Trump India Visit: G7 ‚ਚ ਮੋਦੀ-ਟਰੰਪ ਦੀ 16 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮੁਲਾਕਾਤ; ਟਰੰਪ ਦਾ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਤੇ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਨੇੜੇ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਨਿੱਘ ਆਇਆ ਹੈ। ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਏਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ G7 ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ ਟਰੰਪ ਨੇ Trump India Visit ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਰਸਮੀ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰੀਬ 16 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੀ ਹੈ?
- ਕੀ ਹੋਇਆ? G7 ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ-ਟਰੰਪ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ।
- ਕਿੱਥੇ? ਏਵੀਆਂ, ਫ਼ਰਾਂਸ।
- ਵੱਡਾ ਐਲਾਨ: ਟਰੰਪ ਦਾ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ।
- ਵਪਾਰ: ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ “ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ” ਨੇੜੇ।
- ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ: ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਗੱਲਬਾਤ।
Trump India Visit ਬਾਰੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ “ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ” ਭਾਰਤ ਆਉਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੂੰ “ਸਖ਼ਤ ਮੋਲ-ਤੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ” ਆਗੂ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸੀ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਖਟਾਸ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ। “ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ‚ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਮਦਦ ਲਈ ਉੱਥੇ ਹੋਵਾਂਗੇ,” ਟਰੰਪ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਅਮਰੀਕਾ ਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ।
ਦੋਵਾਂ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕਿਹੜੇ ਮੁੱਦੇ ਉੱਠੇ?
ਦੋਵਾਂ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵਪਾਰ, ਰੱਖਿਆ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ ‚ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ “COMPACT” ਪਹਿਲ ਤਹਿਤ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ (seafarers) ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਵੀ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਦੱਸਿਆ।
ਵਪਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ ਇਸ ਗੱਲ ‚ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਕਿ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭਾਰਤ-ਯੂਕੇ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਵਰਗੀ ਵੰਡੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਸੀ?
ਬੀਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ‚ਤੇ ਦਬਾਅ ਵੱਧਿਆ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ‚ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੇ ਟੈਰਿਫ਼ ਲਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਮਸਲਿਆਂ ‚ਤੇ ਮਤਭੇਦ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਦੂਰੀ ਵਧ ਗਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‚ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਅਹਿਮ ਮੋੜ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ ਕੀ ਹੈ?
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਕ ਕਰ ਕੇ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ “ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ” ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤਾਂ Trump India Visit ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਹੋਰ ਪਕ੍ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਉਣ ਵਲ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਟਰੰਪ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ ‚ਤੇ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸਮੇਤ ਕੁਆਡ (Quad) ਬੈਠਕ ਦੇ ਨਾਲ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਪਾਰ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਰਿਫ਼ ਦਾ ਮਸਲਾ ਛੇਤੀ ਹੱਲ ਹੋਵੇ। ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ Trump India Visit ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
Trump India Visit ਕਦੋਂ ਹੋਵੇਗੀ?
ਟਰੰਪ ਨੇ “ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ” ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ; ਅਜੇ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੈਅ ਨਹੀਂ।
ਦੋਵੇਂ ਆਗੂ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲੇ?
ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਏਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ G7 ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵੇਂ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ।
ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਦੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਗੇ; ਅੰਤਿਮ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਜੇ ਤੈਅ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਕੀ ਸੀ?
16 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, Trump India Visit ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਮੁੜ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਪਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਇਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਰਊਟਰਸ ‚ਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime editor.