India UK FTA 15 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਾਣੋ ਭਾਰਤ ਦੇ 99% ਨਿਰਯਾਤ, ਟੈਕਸ ਛੋਟ, ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਬਾਰੇ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਇਆ India UK FTA ਹੁਣ 15 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਏਵੀਆਂ-ਲੇ-ਬੈਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ G7 ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੀਰ ਸਟਾਰਮਰ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮਗਰੋਂ 17 ਜੂਨ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ CETA (Comprehensive Economic and Trade Agreement) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੀ ਹੈ?
- ਕੀ ਹੋਇਆ? India UK FTA 15 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੋਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ।
- ਕਿੱਥੇ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ? ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ G7 ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਮੋਦੀ-ਸਟਾਰਮਰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮਗਰੋਂ।
- ਕਿੰਨਾ ਫ਼ਾਇਦਾ? ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ 99% ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ’ਚ ਡਿਊਟੀ-ਮੁਕਤ ਪਹੁੰਚ।
- ਕਦੋਂ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਏ? ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਮਗਰੋਂ।
- ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ: ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ 28 ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
India UK FTA ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ 99% ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਡਿਊਟੀ-ਮੁਕਤ ਦਾਖ਼ਲਾ ਮਿਲੇਗਾ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਵਪਾਰ ਮੁੱਲ ਦਾ ਲਗਭਗ ਪੂਰਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰੋਸੈੱਸਡ ਫੂਡ ’ਤੇ 70% ਤੱਕ, ਸਮੁੰਦਰੀ (ਮਰੀਨ) ਉਤਪਾਦਾਂ ’ਤੇ 21.5% ਤੱਕ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਾਮਾਨ ਤੇ ਆਟੋ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ’ਤੇ 18% ਤੱਕ ਅਤੇ ਚਮੜਾ ਤੇ ਜੁੱਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ’ਤੇ 16% ਤੱਕ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਘਟ ਕੇ ਜ਼ੀਰੋ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਕੱਲੇ ਚਮੜਾ ਤੇ ਜੁੱਤੀ ਖੇਤਰ ’ਚ 90 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ India UK Trade Deal ਭਾਰਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਬਣਾਏਗਾ।
ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਭਾਰਤੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਕਿਉਂ ਅਹਿਮ ਹੈ?
ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਚਮੜਾ, ਜੁੱਤੀ, ਖੇਡ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਖੇਡ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਹੌਜ਼ਰੀ ਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਨਿਰਯਾਤ ’ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ-ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੀਲ-ਪੱਥਰ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਮਛੇਰਿਆਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, MSME ਅਤੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਲਈ ਕਈ ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹਣਗੇ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ “ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ 2047” ਦੇ ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ EU-US ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਵਾਂਗ ਇਹ ਵੀ ਆਲਮੀ ਵਪਾਰ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਥਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪੱਖੋਂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਕਾਚ ਵਿਸਕੀ ’ਤੇ ਡਿਊਟੀ 150% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 40% ਅਤੇ ਕਾਰਾਂ ’ਤੇ ਕੋਟੇ ਨਾਲ 100% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 10% ਤੱਕ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ GDP ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ 4.8 ਅਰਬ ਪੌਂਡ ਅਤੇ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 25.5 ਅਰਬ ਪੌਂਡ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੋਹਰੇ ਯੋਗਦਾਨ ਸਮਝੌਤਾ (Double Contributions Convention) ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਵਰਕ ਵੀਜ਼ੇ ’ਤੇ ਗਏ ਕੁਸ਼ਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਾਲ ਦੋਹੀਂ ਥਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਗਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਲਿੰਡੀ ਕੈਮਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਉਲਟੀ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ”। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਯੂਰਪ ਯਾਤਰਾ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਲਮੀ ਵਪਾਰ ਨੀਤੀ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
India UK FTA ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ?
ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ 15 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੋਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ।
CETA ਕੀ ਹੈ?
CETA ਯਾਨੀ Comprehensive Economic and Trade Agreement ਭਾਰਤ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਇਆ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ?
ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਖੇਡ ਸਾਮਾਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਹੌਜ਼ਰੀ ਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਚਮੜਾ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਡਿਊਟੀ-ਮੁਕਤ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਸਕੀ ਤੇ ਕਾਰਾਂ ਸਸਤੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ?
ਹਾਂ, ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਸਕਾਚ ਵਿਸਕੀ ਤੇ ਕੁਝ ਕਾਰਾਂ ’ਤੇ ਡਿਊਟੀ ਪੜਾਅਵਾਰ ਘਟੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ’ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, India UK FTA ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 15 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਦੇ ਅਸਲ ਨਤੀਜੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਹੋਣਗੇ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਨਵੇਂ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ India UK FTA ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। CETA ਤਹਿਤ ਮਿਲੀ ਡਿਊਟੀ ਛੋਟ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਖੇਡ-ਸਾਮਾਨ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਮਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ India UK FTA ਭਾਰਤ-ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਆਰਥਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime editor.