India Hydrogen Train Launch; ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜੀਂਦ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤੀ; ਜੀਂਦ-ਸੋਨੀਪਤ ਰੂਟ, ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਦਾ ਧੂੰਆ। ਜਾਣੋ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਰਿਆਲੀ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਪੁੱਟਿਆ ਹੈ। India Hydrogen Train Launch ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ 17 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫ਼ਿਊਲ ਸੈੱਲ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦਿਖਾ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਜੀਂਦ–ਸੋਨੀਪਤ ਰੂਟ ’ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਕਈ ਟ੍ਰਾਈਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ; ਹੁਣ India Hydrogen Train Launch ਨਾਲ ਇਹ ਰੁਟੀਨ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਜਰਮਨੀ, ਜਾਪਾਨ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਸ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਯਾਤਰੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
| ਵੇਰਵਾ | ਜਾਣਕਾਰੀ |
|---|---|
| ਕੀ ਹੋਇਆ | ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਰਵਾਨਾ |
| ਰੂਟ | ਜੀਂਦ–ਸੋਨੀਪਤ (ਕਰੀਬ 89 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ |
| ਨਿਰਮਾਣ | ਇੰਟੀਗ੍ਰਲ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ (ICF), ਚੈਨਈ — ਸਵਦੇਸ਼ੀ |
| ਸਮਰੱਥਾ | 10 ਕੋਚ; ਕਰੀਬ 2,600 ਯਾਤਰੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ |
| ਰਫ਼ਤਾਰ | ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰੀਬ 75 ਕਿ.ਮੀ./ਘੰਟਾ |
| ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਅਸਰ | ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਕੱਢਣ ਵਾਲੀ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ-ਮੁਕਤ ਹਰਿਆਲੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵੱਲ ਕਦਮ |
ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਤੱਥ:
- ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ 2 ਡ੍ਰਾਈਵਿੰਗ ਪਾਵਰ ਕਾਰ (ਹਰੇਕ 1,200 ਕਿਲੋਵਾਟ) ਅਤੇ 8 ਯਾਤਰੀ ਕੋਚ ਹਨ; ਕੁੱਲ ਪਾਵਰ 2,400 ਕਿਲੋਵਾਟ।
- ਟ੍ਰੇਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੋ ਗੇੜੇ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਰਾਹ ਵਿੱਚ 12 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ’ਤੇ ਰੁਕਦੀ ਹੈ।
- ਟ੍ਰੇਨ ਕਰੀਬ 440 ਕਿਲੋ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ ਕਰੀਬ 300 ਕਿਲੋ ਵਰਤਦੀ ਹੈ।
- ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਲੀਕ ਡਿਟੈਕਟਰ ਅਤੇ ਫਲੇਮ ਸੈਂਸਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ TUV SUD ਵਰਗੀ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
India Hydrogen Train Launch ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀ ਪਤਾ ਹੈ?
India Hydrogen Train Launch ਕੋਈ ਅਚਾਨਕ ਕਦਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ-ਪਰਖ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ੀ ਟ੍ਰਾਈਲ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਨੇ 120 ਕਿ.ਮੀ. ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੱਕ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਛੂਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਟ੍ਰਾਈਲ ਵਾਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਵਪਾਰਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫ਼ਿਊਲ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਮੇਲ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸੀ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਧ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਬਦਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਵੀ ਅਕਸਰ ਜੀਂਦ-ਸੋਨੀਪਤ ਰੂਟ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਗੈਰ-ਬਿਜਲੀਕ੍ਰਿਤ ਰੂਟਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਰਾਹ ਖੁੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਇਹ ਮਿਸਾਲ Semicon 2.0 ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਤਕਨੀਕੀ ਵੇਰਵੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ। ਜੀਂਦ-ਸੋਨੀਪਤ ਰੂਟ ’ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਖਰਚੇ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਅਗਲੇ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਗੈਰ-ਬਿਜਲੀਕ੍ਰਿਤ ਰੂਟਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਾਹਿਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਜੇ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਅਹਿਮ ਹੈ।
ਟ੍ਰੇਨ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਤੱਥ ਕ੍ਰਮਵਾਰ:
- ਰੂਟ: ਜੀਂਦ-ਸੋਨੀਪਤ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੋ ਗੇੜੇ।
- ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਧੂੰਆਂ ਨਹੀਂ।
- ਇੰਟੀਗ੍ਰਲ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ ਵੱਲੋਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਨਿਰਮਾਣ।
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਾਇਲਟ ਸੇਵਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੈਰ-ਬਿਜਲੀਕ੍ਰਿਤ ਰੇਲ ਰੂਟਾਂ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਬਦਲ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
India Hydrogen Train Launch ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ?
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ 17 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦਿਖਾਈ; ਟ੍ਰੇਨ ਜੀਂਦ-ਸੋਨੀਪਤ ਰੂਟ ’ਤੇ ਚੱਲੇਗੀ।
ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਬਣੀ ਹੈ?
ਇਸ ਨੂੰ ਚੈਨਈ ਦੀ ਇੰਟੀਗ੍ਰਲ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ (ICF) ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕੀ ਇਹ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਇਹ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਛੱਡਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘਟਦੀ ਹੈ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, India Hydrogen Train Launch ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਰਿਆਲੀ ਰੇਲ ਵੱਲ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ; ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਖੁੱਲੇਗਾ।