By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime Editor •
ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਕਾਂਗੋ (DRC) ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਿਹਾ Congo Ebola Outbreak ਹੁਣ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 15 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਇਤੂਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਏਬੋਲਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 837 ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰੀਬ 200 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ Congo Ebola Outbreak ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘dਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੁੰਡੀਬੁਗਯੋ (Bundibugyo) ਸਟ੍ਰੇਨ ਕਾਰਨ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਲਾਇਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਵੈਕਸੀਨ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। 17 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ ਇਸਨੂੰ “ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ” (PHEIC) ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਅਫ਼ਰੀਕਾ CDC ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਏਬੋਲਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਾਂਗੋ ਏਬੋਲਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
| ਵੇਰਵਾ | ਜਾਣਕਾਰੀ |
|---|---|
| ਬਿਮਾਰੀ | ਏਬੋਲਾ (Ebola Disease) |
| ਵਾਇਰਸ ਸਟ੍ਰੇਨ | ਬੁੰਡੀਬੁਗਯੋ (Bundibugyo) |
| ਸਥਾਨ | ਇਤੂਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ DRC |
| ਪ੍ਰਕੋਪ ਦਾ ਐਲਾਨ | 15 ਮਈ 2026 |
| ਗਲੋਬਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ (PHEIC) | 17 ਮਈ 2026 |
| ਕੁੱਲ ਪੁਸ਼ਟ ਕੇਸ | ~837 (17 ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ) |
| ਮੌਤਾਂ | ਲਗਭਗ 200 |
| ਮੌਤ ਦਰ (ਇਤਿਹਾਸਕ) | 25%–50% |
| ਵੈਕਸੀਨ | ਇਸ ਸਟ੍ਰੇਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ |
ਇਹ DRC ਵਿੱਚ 1976 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ 17ਵਾਂ ਏਬੋਲਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਹੈ। ਪਿਛਲਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੁੰਡੀਬੁਗਯੋ ਸਟ੍ਰੇਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2007 ਵਿੱਚ ਯੂਗੰਡਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਅਕਸਰ 25% ਤੋਂ 50% ਤੱਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਏਬੋਲਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?
ਏਬੋਲਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਮੁੱ2ਲੇ ਲੱਛਣ ਆਮ ਬੁਖ਼ਾਰ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘dਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲੱਛਣ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:
- ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਬੁਖ਼ਾਰ
- ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ
- ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
- ਉਲਟੀ ਅਤੇ ਦਸਤ
- ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਰਦ
- ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਖ਼ੂਨ ਵਗਣਾ
WHO ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ
ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। UN ਨਿਉ਼ਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ WHO ਨੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਈ ਹੈ। ਹੋਰ ਮੈਡੀਕਲ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ CDC ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਪਜ਼ੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਕਦਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:
- 17 ਮਈ 2026 ਨੂੰ WHO ਨੇ ਇਸਨੂੰ PHEIC ਐਲਾਨਿਆ।
- ਇਤੂਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ 8 ਏਬੋਲਾ ਇਲਾਜ ਕੇਂਦਰ ਚਾਲੂ ਕੀਤੇ ਗਏ।
- ਨਵੇਂ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ (isolation) ਕਮਰੇ ਅਤੇ 10,000 ਲੀਟਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਟੈਂਕ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ।
- WHO ਮੁਖੀ ਟੈਡਰੋਸ ਅਡਾਨੋਮ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਪ੍ਰਕੋਪ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
- ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ।
- EU, UNICEF ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਪਲਾਈ ਪਹੁੰਚਾਈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਕੋਪ ਇੰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕਿਉਂ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜੰਗ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਪੂਰਬੀ ਕਾਂਗੋ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ M23 ਵਰਗੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਗਰੁੱਪ ਸਰਗਰਮ ਹਨ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 20 ਡਾਕਟਰ ਤੇ ਨਰਸਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰਜ਼ ਵਿਦਾਓੂਟ ਬਾਰਡਰਜ਼ (MSF) ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ-ਟਰੇਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਹਨ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਹੱਬ ਗੋਮਾ (Goma) ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੇਸ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਲਾਜ ਤੇਜ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਲਈ ਸਾਡੇ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਨਿਉ਼ਜ਼ ਭਾਗ ਅਤੇ ਵਰਲਡ ਨਿਉ਼ਜ਼ ਭਾਗ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਸਵਾਲ 1: ਕਾਂਗੋ ਏਬੋਲਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਕਦੋਂ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ?
15 ਮਈ 2026 ਨੂੰ DRC ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਤੂਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸਵਾਲ 2: ਇਹ ਏਬੋਲਾ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਸਟ੍ਰੇਨ ਹੈ?
ਇਹ ਬੁੰਡੀਬੁਗਯੋ (Bundibugyo) ਸਟ੍ਰੇਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਅਜੇ ਕੋਈ ਲਾਇਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਵੈਕਸੀਨ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ।
ਸਵਾਲ 3: ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿੰਨੇ ਕੇਸ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ?
17 ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ ਲਗਭਗ 837 ਪੁਸ਼ਟ ਕੇਸ ਅਤੇ ਕਰੀਬ 200 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਸਵਾਲ 4: ਇਹ ਪ੍ਰਕੋਪ ਇੰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਇਹ ਜੰਗ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਟ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਟ੍ਰੇਨ ਲਈ ਵੈਕਸੀਨ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਗੋਮਾ ਵਰਗੇ ਸੰਘਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੇਸ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।
By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime editor.