ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਟ੍ਰੀ ਸੈਂਸਸ ਦੌਰਾਨ 2 ਲੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਮੈਪ ਕਰਕੇ ਜਿਓ-ਟੈਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਿਊਂਸਿਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਉਮਰ, ਸਿਹਤ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਪਲਬਧ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ 176 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦਰਜ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ 700 ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤੀ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਮਿਊਂਸਿਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 2024 ਦੀ Tree Preservation Policy for Non-Forest Government and Public Lands ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਬੇਸਲਾਈਨ ਡਾਟਾਬੇਸ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਟਾਈ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਰੋਪਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਡਾਟਾ ਦਰਜ ਹੋਇਆ
ਸੈਂਸਸ ਮਿਊਂਸਿਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਇੰਪਰੂਵਮੈਂਟ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ Greater Ludhiana Area Development Authority ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਡਾਟਾ ਸੈੱਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ 46 ਵਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਰੀ ਡਾਟਾ ਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕੁੱਲ 2 ਲੱਖ ਦਰੱਖਤ ਦਰਜ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਰ ਦਰੱਖਤ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ, ਸਥਾਨਕ ਨਾਮ, ਤਸਵੀਰ, latitude-longitude, ਉਮਰ, ਉਚਾਈ, ਤਣੇ ਦਾ ਘੇਰਾ, ਸਿਹਤ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ 1.65 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰੱਖਤ ਸਿਹਤਮੰਦ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਰੱਖਤ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਮਕੈਨਿਕਲ ਕਟਾਈ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ।
ਵਿਰਾਸਤੀ ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ 700 ਦਰੱਖਤ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਪਲ ਅਤੇ ਬਰਗਦ ਵਰਗੀਆਂ ਦੇਸੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹਿਸੇਦਾਰੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਡਾਟੇ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕੀ ਵਾਰਡਾਂ ਤੱਕ ਸੈਂਸਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲਗਭਗ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਦਰੱਖਤ ਜੋੜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਰਗੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਇਹ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ, ਕਟਾਈ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਰੋਪਣੀ ਦੀ ਨੀਤੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਦ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਤਿਮ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਡਾਟਾਬੇਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਨਿਯਮਿਤਤਾ ਨਾਲ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।