Punjab Monsoon: El Nino ਦਾ ਝੋਨੇ ’ਤੇ ਖ਼ਤਰਾ

Punjab Monsoon ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ El Nino ਕਾਰਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਝੋਨੇ, ਬਾਸਮਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ’ਤੇ ਖ਼ਤਰਾ। ਜਾਣੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਸ ਵਾਰ Punjab Monsoon ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ El Nino ਦੇ ਅਸਰ ਕਾਰਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਖਬਰ ਬਣ ਕੇ ਆਈ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਦੀ ਲੰਮੇ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਵਿਖਬਾਣੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਤੀ ’ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੀ ਹੈ?

• ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਇਸ ਵਾਰ Punjab Monsoon ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ।
• ਕਿਉਂ? El Nino ਅਤੇ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਆਸ਼ਂਕਾ।
• ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਅਸਰ? ਝੋਨਾ, ਬਾਸਮਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ।
• ਕਦੋਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ? IMD ਦੀਆਂ ਜੂਨ ਦੇ ਅੱਧ ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਅਪਡੇਟਾਂ।
• ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ: ਹਾਲ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੇ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਖ਼ਤਰਾ ਟਲਿਆ ਨਹੀਂ।

Punjab Monsoon ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ?

IMD ਦੀ ਲੰਮੇ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਾਰ ਮੌਸਮੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ, ਯਾਨੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਔਸਤ (LPA) ਦਾ ਲਗਭਗ 90% ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 60% ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ 200 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ El Nino ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਬਾਅ ਲਈ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ — ਜਿਵੇਂ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਸੰਗਰੂਰ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ — ਵਿੱਚ ਆਈ ਆਂਧੀ-ਤੂਫਾਨ ਅਤੇ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜੀ ਰਾਹਤ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮੌਸਮ ਦਾ ਅਸਲ ਇਮਤਿਹਾਨ ਅੱਗੇ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਅਪਡੇਟਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

El Nino ਦਾ ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ’ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਤੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਟ੍ਰਿਉਬਵੈਲ੍ਹ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਨਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਫਸਲ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ, ਪਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਜ਼ਰੂਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦੀ ਲਗਭਗ 1.8 ਕਰੋੜ ਟਨ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਟਿਉਬਵੈਲ੍ਹ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਖਰਚੇ ਵਧਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਗ੍ਰਿਡ ’ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਖਾਸ ਕਰਕੇ Punjab Paddy ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬਾਸਮਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਖੇਤਰ ਵੱਧ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਜਾਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾਣੇ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਟਿਉਬਵੈਲ੍ਹ ਤੋਂ ਨਹਿਰੀ ਸਿੰਚਾਈ ਵੱਲ ਮੋੜ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤਰ-ਵਾਰ ਪੜਾਅਵਾਰ ਲਵਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕੀ ਰਾਹ ਹੈ?

ਮਾਹਰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਘਟੇਗਾ ਅਤੇ ਖਰਚਾ ਵੀ ਘਟੇਗਾ। ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵੱਧ ਮੰਗ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ PunjabiTime ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਬਿਜਲੀ ਮੰਗ ਵਾਲੀ ਖ਼ਬਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਾਦ-ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਯੂਰੀਆ ਦੀ ਘਾਟ ਵਰਗੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਵੀ ਅਹਿਮ ਹਨ।

ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਸਮ ਦੀ ਚਾਲ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ ਕਿ Punjab Monsoon ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਅਸਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਚੰਗੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦਬਾਅ ਘਟੇਗਾ, ਪਰ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ

Punjab Monsoon ਇਸ ਸਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਰਹੇਗਾ?

IMD ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਾਰ ਮੌਸਮ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧੀ ਹੈ।

El Nino ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

El Nino ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ?

ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਤੁਰੰਤ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਲਾਗਤ ਵਧਣ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਰਗੀ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ।

ਬਾਸਮਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ’ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ?

ਜੇ ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਸੋਕਾ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦੋਵੇਂ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, Punjab Monsoon ਦੀ ਚਾਲ ਇਸ ਵਾਰ ਸੂਬੇ ਦੀ ਖੇਤੀ-ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਅਹਿਮ ਰਹੇਗੀ। ਮਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਹੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਸਿੰਚਾਈ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਮਾਹਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਮੰਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ (DSR) ਤਕਨੀਕ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੋ ਸਕੇ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮੀਂਹ ਘੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਹੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣੇਗੀ। ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਦੀ ਚਾਲ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਖੇਤੀ ਵਿਭਾਗ ਹਾਲਾਤ ’ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।

By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime editor.