ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਜੈੱਟ-ਚਲਿਤ Shahed ਕਿਸਮ ਦੇ ਡਰੋਨਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। 22-23 ਸਤੰਬਰ 2026 ਦੀ ਰਾਤ ਯੂਕਰੇਨੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਮੁਤਾਬਕ ਰੂਸ ਨੇ 161 ਹਵਾਈ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਭੇਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ Shahed, Gerbera, ਹੋਰ ਡਰੋਨ ਅਤੇ Banderol/Dan-T ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 82 ਜੈੱਟ-ਚਲਿਤ Shahed ਸਨ। ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ 122 ਹਵਾਈ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤਬਾਹ ਜਾਂ ਜਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।
Ukrainska Pravda ਨੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 18 ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਹਿੱਟ ਦਰਜ ਹੋਏ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਦਾਅਵੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵੇਰਵੇ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤਸਦੀਕ ਤੁਰੰਤ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਮੁੱਖ ਤੱਥ
- 22-23 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 82 ਜੈੱਟ-ਚਲਿਤ Shahed ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਯੂਕਰੇਨੀ ਦਾਅਵਾ ਹੈ।
- ਜੈੱਟ-ਚਲਿਤ ਡਰੋਨ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਕਾਰਨ ਆਮ ਮੋਬਾਈਲ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਔਖੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਹਨ।
- ਯੂਕਰੇਨ interceptor drone ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੱਲ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ 2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ 31,000 Shahed ਕਿਸਮ ਦੇ ਡਰੋਨ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਾਰੇ Shahed-ਕਿਸਮ ਦੇ ਡਰੋਨਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਜੈੱਟ ਮਾਡਲਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਨਵਾਂ ਖ਼ਤਰਾ ਕਿਉਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ
Reuters ਦੀ 22 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਜੈੱਟ-ਚਲਿਤ ਡਰੋਨ ਲਗਭਗ 4 ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਉੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰੋਪੈਲਰ-ਚਲਿਤ ਮਾਡਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਤੇਜ਼ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਦਰ ਲਗਭਗ 60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਰਵਾਇਤੀ Shahed ਲਈ ਰੋਕਥਾਮ ਦਰ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਪੈਲਰ ਵਾਲੇ Shahed ਡਰੋਨ ਹੌਲੀ ਉੱਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨਗਨ, ਮੋਬਾਈਲ ਫਾਇਰ ਟੀਮਾਂ ਜਾਂ interceptor drones ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੈੱਟ ਇੰਜਣ ਵਾਲੇ ਮਾਡਲ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ cruise missile ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਮਾਂ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗੀਆਂ surface-to-air missiles ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਗੋਲਾਬਾਰੂਦ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਉਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਚੋੜ: ਡਰੋਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਉਡਾਣ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਯੂਕਰੇਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ
ਯੂਕਰੇਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ Volodymyr Zelenskyy ਨੇ 15 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੈੱਟ-ਚਲਿਤ “Shahed” ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ interceptor ਹੱਲ ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਪਰਖ ਹੋਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਕਨੀਕੀ ਸੁਧਾਰ ਹਾਲੇ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਐਸੇ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਹੱਲ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾ ਸਕਣ।
ਅੱਗੇ ਮੁੱਖ ਸਵਾਲ ਇਹ ਰਹੇਗਾ ਕਿ ਇਹ interceptor ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਡਰੋਨਾਂ ਦੇ ਮਾਡਲ, ਉਡਾਣ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਹਮਲਾ ਪੈਟਰਨ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਦੌੜ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੀ ਰਹੇਗੀ।