ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ ਮੈਮਰੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਵਿਚਾਲੇ HP, Asus ਤੇ Acer ਨੇ ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ CXMT memory chips ਸੀਮਤ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲੈਪਟਾਪ ਮਾਡਲਾਂ ’ਚ ਵਰਤਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪੀਸੀ ਕੰਪਨੀਆਂ HP, Asus ਅਤੇ Acer ਨੇ ਚੀਨ ਦੀ ਮੈਮਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਚੈਂਗਸ਼ਿਨ ਮੈਮਰੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਜ਼ (CXMT) ਦੀ DRAM ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਲੈਪਟਾਪ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਾਪਾਨੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨਿੱਕੇਈ ਏਸ਼ੀਆ ਨੇ 4 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ AI ਸਰਵਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੇ ਮੈਮਰੀ ਚਿੱਪਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਤਿੰਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੱਕ CXMT ਦੀਆਂ ਚਿੱਪਾਂ ਦੀ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਹ ਚਿੱਪਾਂ ਹਾਲੇ ਸਸਤੇ ਨੋਟਬੁੱਕ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਜਨਤਕ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਤਾਈਵਾਨੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਡਿਜੀਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
CXMT memory chips ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਾਲੇ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਹੈ?
ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਹੀ ਪਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ CXMT ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁਆਵੇਈ ਵਰਗੇ ਚੀਨੀ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੀਸੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਵੱਡੇ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਵਿਗੜ ਨਾ ਜਾਣ।
ਨਿੱਕੇਈ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਸੂਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਿਖਰਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੈਮਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕੋਲ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਜ਼ਾਰ ਹੈ ਅਤੇ “ਇਸ ਵੇਲੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੈ”, ਇਸ ਲਈ ਉਹ CXMT ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਖ਼ਰੀਦ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕੋਲ CPU ਤਾਂ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਮਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਰ ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਮੈਮਰੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਪਿੱਛੇ AI ਦੀ ਭੁੱਖ
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੋਂ ਪੀਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਬਜ਼ਾਰ ਮੈਮਰੀ ਚਿੱਪਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਥੁੜ੍ਹ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ। ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ AI ਸਰਵਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਈ-ਬੈਂਡਵਿਡਥ ਮੈਮਰੀ ਅਤੇ ਸਰਵਰ DDR5 ਵੱਲ ਮੋੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਲੈਪਟਾਪਾਂ ਲਈ ਬਚੀ ਸਪਲਾਈ ਘਟ ਗਈ ਹੈ।
ਅਸਰ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਕੰਪਨੀ ਗਾਰਟਨਰ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ 2026 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਮੈਮਰੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 2025 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ PC ਲਗਭਗ 17 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਲਗਭਗ 13 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਪੱਖ
ਚੀਨੀ ਚਿੱਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਸੌਖਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ। CXMT ਦਾ ਨਾਂ ਪੈਂਟਾਗਨ ਦੀ 1260H ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਕਥਿਤ ਸਬੰਧਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵਪਾਰਕ ਪਾਬੰਦੀ ਵਾਲੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਰੀਦ ਉੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ। ਬੈਂਜ਼ਿੰਗਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਖ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ CXMT ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ। ਸ਼ੰਘਾਈ ਦੇ STAR ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਦੀ ਬਜ਼ਾਰੀ ਕੀਮਤ ਇੰਟੈੱਲ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤੇ ਪੁੱਜ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਦੀ ਮੈਮਰੀ ਸਨਅਤ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਘਰੇਲੂ ਬਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ।
ਖ਼ਰੀਦਦਾਰਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ
ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਸਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਖ਼ਰੀਦਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਕੀਮਤ ਤੇ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਐਂਟਰੀ-ਲੈਵਲ ਮਾਡਲ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਦੇ ਸਪੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੈਮਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖਦੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਗਾਹਕ ਲਈ ਇਹ ਪਛਾਣਨਾ ਔਖਾ ਰਹੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਲੈਪਟਾਪ ਅੰਦਰ ਕਿਸ ਦੀ DRAM ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨੀਤੀਗਤ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਉੱਤੇ ਟੈਕਸ ਛੋਟ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਿੱਲ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ CXMT ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਹੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਦਾ ਪੱਕਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਤਿਮਾਹੀ ਨਤੀਜੇ ਅਤੇ ਮੈਮਰੀ ਦੇ ਕਾਂਟਰੈਕਟ ਭਾਅ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਗੇ।