ਅਮਰੀਕੀ ਫੈੱਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ Alan Greenspan ਦਾ 100 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਾਣੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਅਸਰ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਫੈੱਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ Alan Greenspan ਦਾ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ 100 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਐਂਡਰੀਆ ਮਿਚੈੱਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਪਾਰਕਿੰਸਨ ਰੋਗ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।
ਗ੍ਰੀਨਸਪੈਨ 1987 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਫੈੱਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ 13ਵੇਂ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।
ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ
| ਵੇਰਵਾ | ਜਾਣਕਾਰੀ |
|---|---|
| ਕੀ ਹੋਇਆ? | ਫੈੱਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ Alan Greenspan ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ |
| ਕਿੱਥੇ? | ਅਮਰੀਕਾ |
| ਕਦੋਂ? | ਸੋਮਵਾਰ, 22 ਜੂਨ 2026 |
| ਕਿਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ? | ਅਮਰੀਕੀ ਫੈੱਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ |
| ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਅਸਰ | ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਉੱਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ |
| ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ | ਉਮਰ 100 ਸਾਲ; ਮੌਤ ਪਾਰਕਿੰਸਨ ਰੋਗ ਕਾਰਨ ਦੱਸੀ ਗਈ |
ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ
- Alan Greenspan 1987 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜ ਵਾਰ ਫੈੱਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੀਗਨ, ਜਾਰਜ ਐੱਚ. ਡਬਲਯੂ. ਬੁਸ਼, ਕਲਿੰਟਨ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਡਬਲਯੂ. ਬੁਸ਼ ਅਧੀਨ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
- 1991 ਤੋਂ 2001 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
- ਆਲੋਚਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ 2007-08 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ Alan Greenspan ਦਾ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਇਆ। ਉਹ 100 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਰਕਿੰਸਨ ਰੋਗ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਐਂਡਰੀਆ ਮਿਚੈੱਲ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰੀਨਸਪੈਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿਹਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ।
ਆਪਣੇ ਲੰਮੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਚਾਰਾ ਕਈ ਸਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਢਿੱਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
Alan Greenspan ਦਾ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਉਣ। ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਬਾਰੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਸਬਕ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇਸਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ, NRI ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਫੈੱਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕੀਮਤ, ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਪੈਸੇ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਘਰ-ਕਰਜ਼ੇ ਜਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗ੍ਰੀਨਸਪੈਨ ਦੇ ਦੌਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸੋਚ ਸਮਝਣੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ IPO ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੈੱਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
- ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇਣਗੇ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ 2008 ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਬਹਿਸ ਛਿੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣਗੇ।
ਇੱਥੇ ਇਹ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੇਰਵੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਸੂਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਰਾਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
Alan Greenspan ਕੌਣ ਸਨ?
ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਨ ਜੋ 1987 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਫੈੱਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 22 ਜੂਨ 2026 ਨੂੰ 100 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਿੰਸਨ ਰੋਗ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ?
ਫੈੱਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਡਾਲਰ, ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Alan Greenspan ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀ-ਘਾੜਿਆਂ ਲਈ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ।
Alan Greenspan ਦਾ ਜਨਮ 1926 ਵਿੱਚ ਨਿਉਯੋਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਉਹ ਉੱਘਾਈ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ Alan Greenspan ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਰ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 2007 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਆਤਮ-ਕਥਾ “The Age of Turbulence” ਅੱਜ ਵੀ ਆਰਥਿਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime editor.