ਸਰਕਾਰ ਨੇ India Fuel Export Duty ਵਧਾਈ: ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਡਿਊਟੀ ₹14 ਅਤੇ ATF ₹12.5 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ, ਪੈਟਰੋਲ ਬਿਨਾਂ ਬਦਲਾਅ। 16 ਜੂਨ ਤੋਂ ਲਾਗੂ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਟਰਬਾਈਨ ਫਿਊਲ (ATF) ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਉੱਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਡਿਊਟੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਨਵੀਂ India Fuel Export Duty 16 ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਲਈ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਦਕਿ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਡਿਊਟੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਸੋਮਵਾਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਜਾਰੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੀ ਹੈ?
- ਕੀ ਹੋਇਆ? ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਡਿਊਟੀ ₹13.5 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ ₹14 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਅਤੇ ATF ਦੀ ₹9.5 ਤੋਂ ₹12.5 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
- ਪੈਟਰੋਲ? ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਡਿਊਟੀ ₹1.5 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬਦਲਾਅ ਰੱਖੀ ਗਈ।
- ਕਦੋਂ ਤੋਂ? 16 ਜੂਨ 2026 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਲਈ।
- ਕਿਸਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ? ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ (CBIC) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ।
- ਘਰੇਲੂ ਅਸਰ: ਘਰੇਲੂ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ।
India Fuel Export Duty ਕਿਉਂ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ?
ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਡੀਜ਼ਲ ਤੇ ATF ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਰਾਮਦ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਨ। ਡੀਜ਼ਲ ਤੇ ATF ਉੱਤੇ ਵਧੀ ਹੋਈ ਐਕਸਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਬਰਾਮਦ ਨੂੰ ਨਿਰਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਬਰਾਮਦ ਲੈਵੀ (SAED ਤੇ RIC) 27 ਮਾਰਚ 2026 ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੌਰਾਨ ਘਰੇਲੂ ਉਪਲਬਧਤਾ ਬਣੀ ਰਹੇ। ਇਸ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਹਰ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪਾਠਕ ਈਰਾਨ-ਅਮਰੀਕਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਖ਼ਬਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ?
ਆਮ ਖਪਤਕਾਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਘਰੇਲੂ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਰੇਟ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਡਿਊਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਾਲਣ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ India Fuel Export Duty ਵਧਣ ਨਾਲ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਮਾਈ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਸ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ?
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਦਮ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫੋਰਟਨਾਈਟਲੀ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਹਿਤ ਰੇਟ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਵੇਰਵੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਧਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਫੋਰਟਨਾਈਟਲੀ ਡਿਊਟੀ ਸਿਸਟਮ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
27 ਮਾਰਚ 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਈਆਂ ਇਹ ਬਰਾਮਦ ਲੈਵੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰੀ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਕਰ ਅਤੇ ਕਸਟਮ ਬੋਰਡ (CBIC) ਹਰ 15 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰੇਟ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ, ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ATF ਦੀਆਂ ਔਸਤ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਯਾਨੀ 1 ਜੂਨ ਤੋਂ ਡੀਜ਼ਲ ਉੱਤੇ ₹13.5 ਅਤੇ ATF ਉੱਤੇ ₹9.5 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਡਿਊਟੀ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ₹14 ਅਤੇ ₹12.5 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ATF ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮੌਕੇ ਡਿਊਟੀ ਵਧਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਬਰਾਮਦ ਨੂੰ ਨਿਰਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਪੰਪਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾ ਆਵੇ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਖੇਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੂਬਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਟਰੈਕਟਰ, ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਲਈ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਡੀਜ਼ਲ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹਰ ਫੈਸਲਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। India Fuel Export Duty ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਘਰੇਲੂ ਰੇਟ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ, ਪਰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸਥਿਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਨਾ ਪਵੇ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਡੀਜ਼ਲ ਤੇ ATF ਦੀ ਨਵੀਂ ਬਰਾਮਦ ਡਿਊਟੀ ਕਿੰਨੀ ਹੈ?
ਡੀਜ਼ਲ ਉੱਤੇ ₹14 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਅਤੇ ATF ਉੱਤੇ ₹12.5 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਡਿਊਟੀ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਕੀ ਪੈਟਰੋਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਡਿਊਟੀ ₹1.5 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬਦਲਾਅ ਹੈ।
ਕੀ ਘਰੇਲੂ ਤੇਲ ਰੇਟ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ?
ਘਰੇਲੂ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਇਹ ਡਿਊਟੀ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹੇਗੀ?
ਇਹ ਰੇਟ 16 ਜੂਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਲਈ ਹਨ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ India Fuel Export Duty ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਘਰੇਲੂ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਦਮ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਦਰਵਾੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਦਲਾਅ ਸੰਭਵ ਹੈ।
By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime editor.