India Oil Reserves ਬਾਰੇ ਹਰਦੀਪ ਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕੋਲ 76-80 ਦਿਨਾਂ ਦਾ fuel buffer ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਤੇਲ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ।
India Oil Reserves: 76-80 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਦਾਅਵਾ
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਰਾਨ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਰੂਟਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕੇਂਦਰੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰੀ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਤੁਰੰਤ ਤੇਲ ਸੰਕਟ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪੁਰੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਇਸ ਵੇਲੇ ਲਗਭਗ 76 ਤੋਂ 80 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਖਪਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬਾਲਣ ਭੰਡਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਭੰਡਾਰ, ਰਿਫਾਈਨਰੀਆਂ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਸਟਾਕ ਅਤੇ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸਟਾਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਇਕੋ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਮੰਗਵਾਉਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ਕਿਉਂ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ?
ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਉੱਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
International Energy Agency ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਵਪਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ IEA ਦਾ energy market update ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਰਦੀਪ ਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰੁਕਾਵਟ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਕੋਲ 30 ਤੋਂ 60 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਬੈਕਅੱਪ ਹੈ।
Hardeep Singh Puri ਦਾ ਬਿਆਨ: ਤੁਰੰਤ ਘਬਰਾਹਟ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ
ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ, ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਐੱਲਪੀਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਟਾਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੰਭਾਲਯੋਗ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਰਣਨੀਤਕ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਟਾਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਈ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਲਈ 60-60 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਰੋਲਿੰਗ ਸਟਾਕ ਅਤੇ ਐੱਲਪੀਜੀ ਲਈ 45 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਟਾਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਰਣਨੀਤਕ ਭੰਡਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਭਾਰਤ ਲਈ ਰਾਹਤ
ਪੁਰੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵੈਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਊਰਜਾ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਵੈਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਮਈ 2026 ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯੂਏਈ ਵਰਗੇ ਸਾਥੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਐੱਲਪੀਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੰਪਰਕ ਵੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਰਾਹਤ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦਬਾਅ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਦਲਵੇਂ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਥਿਤੀ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਤਲਬ
ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ ਜਾਂ ਐੱਲਪੀਜੀ ਸਪਲਾਈ ਉੱਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਫਿਲਹਾਲ ਇਹੀ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਰੰਤ ਘਬਰਾਹਟ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਪਲਾਈ ਰੂਟਾਂ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਊਰਜਾ ਖਪਤਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ, ਆਵਾਜਾਈ ਖਰਚ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਉੱਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਪਲਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਊਰਜਾ ਬਚਤ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲੰਬੇ ਸੰਕਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਪੁਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੰਗ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਭਰੋਸੇ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਰਾ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਨਤੀਜਾ: ਸਪਲਾਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਪਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਰੀ
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ 76 ਤੋਂ 80 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਖਪਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਸਪਲਾਈ ਸੰਕਟ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।
ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਪਲਾਈ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਤਣਾਅ ਲੰਮਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਕਸੌਟੀ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
International Energy Agency ਦੇ energy market update ਮੁਤਾਬਕ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ global oil trade ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਰਸਤਾ ਹੈ।