ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਰਜਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਹਰਾਨ ਨੇ ਕੜੀ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਸਕੱਤਰ ਸਕਾਟ ਬੈਸੈਂਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ’ਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਸੈਨਿਕ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਕਦਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 60 ਇਰਾਨ-ਸਬੰਧੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਇਰਾਨ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਜਾਲਾਂ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬੈਸੈਂਟ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਐਸੈੱਟਸ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸੋਨਾ, ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ‘ਕੜੇ ਜਵਾਬ’ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਇਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਰਾਨ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਦਬਾਅ ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਨਵੀਂ ਸੈਨਿਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਵਾਬੀ ਕਦਮ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡੰਘੀ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਨੂੰ ਅਣਪਛਾਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਈਲ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਆਈ ਹੈ। ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਇੰਜਣ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਕਰੂ ਦੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਿਸੇ ਪੱਖ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਜੋੜੀ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦੀ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
Reuters ਅਤੇ Associated Press ਮੁਤਾਬਕ ਚੀਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਕਤਰਫ਼ਾ ਦਬਾਅ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰਕ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮਸਲਾ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨੀਤੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਹਾਲੇ ਵੱਡੇ ਚੀਨੀ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ
Reuters ਮੁਤਾਬਕ ਨਵੀਂ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹਾਲੇ ਵੱਡੀਆਂ ਚੀਨੀ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦਰਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਚੀਨ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੈਸੈਂਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਸਮਝੇ, ਪਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਅਤੇ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੰਭਾਵੀ ਕਦਮ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਇਹ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪੜਾਅ ਵਜੋਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਖੇਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡੰਘੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਸਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੀਂ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਅਸਲ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਦੇਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਅਗਲਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ
ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਰਹੇਗਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੂਜੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਆਪਣੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਅਸਲ ਜਵਾਬੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਤਿੱਖੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਕਿਸੇ ਅਣਪੁਸ਼ਟ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਅਸਲ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਆਵੇਗੀ ਜਾਂ ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਪੁਸ਼ਟ ਕੂਟਨੀਤਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਜਾਂ ਸੈਨਿਕ ਜਵਾਬ ਨਾਲ।