ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਖਾਸ USD-INR ਫੋਰੈਕਸ ਸਵੈਪ ਸਹੂਲਤ ਹੇਠ NRI ਨਾਲ ਜੁੜੇ FCNR(B) ਡਿਪਾਜ਼ਿਟਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਆਏ ਹਨ। ਅਧਿਕ੍ਰਿਤ ਡੀਲਰ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਅਸਥਾਈ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 31 ਅਗਸਤ 2026 ਤੱਕ FCNR(B) ਰਾਹੀਂ ਲਗਭਗ 127.226 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਰਜ ਹੋਏ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਖਾਸ ਸਵੈਪ ਸਹੂਲਤ ਹੇਠ FCNR(B), External Commercial Borrowings ਅਤੇ Overseas Foreign Currency Borrowings ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਲਗਭਗ 136.377 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਅੰਤਿਮ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ, ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਮਿਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
RBI ਨੇ ਇਹ ਖਾਸ ਸਹੂਲਤ 8 ਜੂਨ 2026 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਹੇਠ ਯੋਗ FCNR(B) ਡਿਪਾਜ਼ਿਟਾਂ ਅਤੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰਜ਼ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ RBI ਨਾਲ USD-INR ਸਵੈਪ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਫੋਰੈਕਸ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ FCNR(B) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਨਵੀਂ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਮੋਬਿਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿੰਡੋ 31 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
31 ਅਗਸਤ ਦੀ ਬੰਦਸ਼ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ
ਇਹ ਬੰਦਸ਼ ਆਮ FCNR(B) ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ RBI ਦੀ ਇਸ ਖਾਸ ਸਵੈਪ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਯੋਗ ਨਵੇਂ FCNR(B) ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਬੈਂਕ 31 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਯੋਗ FCNR(B) ਡਿਪਾਜ਼ਿਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ RBI ਨਾਲ ਸਵੈਪ 11 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ External Commercial Borrowings ਅਤੇ Overseas Foreign Currency Borrowings ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵਿੰਡੋਆਂ 31 ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
ਇਹ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ NRI ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਖਾਸ RBI ਸਵੈਪ ਦਾ ਲਾਭ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯੋਗ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। FCNR(B) ਖਾਤੇ NRI ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰਮ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਰਕਮ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਮੁਦਰਾ ਜੋਖਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
RBI ਲਈ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਿਉਂ ਅਹਿਮ ਹਨ
ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ RBI ਨਾਲ ਸਵੈਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਕੋਲ ਡਾਲਰ ਸਮੇਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਰਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ RBI ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਫਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਵਾਧੂ ਫੰਡਿੰਗ ਚੈਨਲ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੁਰੰਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, FCNR(B) ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਾਧੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ RBI ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਮੈਚਿਊਰਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਫਿਲਹਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਸਵੀਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖਾਸ ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ NRI ਨਾਲ ਜੁੜੇ FCNR(B) ਡਿਪਾਜ਼ਿਟਾਂ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਅਗਲਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ 11 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਬਾਕੀ ਯੋਗ FCNR(B) ਸਵੈਪਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ECB ਅਤੇ OFCB ਵਿੰਡੋਆਂ ਹੇਠ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।