Strait of Hormuz Crisis: IRGC ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਹਮਲੇ ਮਗਰੋਂ US ਦੇ ਤੀਜੇ ਗੇੜ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੇ ਸਟ੍ਰੇਟ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ। ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹੋ।
ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਫਿਰ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ Strait of Hormuz Crisis ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਪੁੱਜ ਗਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ 11-12 ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਰਾਤ ਈਰਾਨ ਉੱਤੇ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਤੀਜਾ ਗੇੜ ਦਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ Al Jazeera, The Guardian, NYT ਤੇ NPR ਵਰਗੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
US Central Command (CENTCOM) ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਹਮਲਾ Iran ਦੇ Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) ਵੱਲੋਂ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ ਕੰਟੇਨਰ ਜਹਾਜ਼ GFS Galaxy ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ‘ਚ ਆਇਆ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਇੰਜਣ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁੱਜਿਆ, ਇੱਕ ਚਾਲਕ ਮੈਂਬਰ ਲਾਪਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ CENTCOM ਨੇ ਈਰਾਨ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 140 ਫ਼ੌਜੀ ਟਿਕਾਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਏ ਗਏ।
| ਵੇਰਵਾ | ਜਾਣਕਾਰੀ |
|---|---|
| ਮੁੱਢ ਕਾਰਨ | IRGC ਵੱਲੋਂ GFS Galaxy ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ |
| ਅਮਰੀਕੀ ਜਵਾਬ | ਤੀਜਾ ਗੇੜ ਦਾ ਹਮਲਾ, ~140 ਟਿਕਾਣੇ |
| ਈਰਾਨ ਦਾ ਕਦਮ | ਸਟ੍ਰੇਟ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ |
| IRGC ਬਿਆਨ | “ਕਰਾਰਾ ਜਵਾਬ” ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ |
| ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਯਤਨ | ਓਮਾਨ-ਕਤਰ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ |
| ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਅਸਰ | ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਅਸਰ |
Strait of Hormuz Crisis ਕਿਵੇਂ ਵਧੀ?
- IRGC ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ “ਗੈਰ-ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਰੂਟ” ਵਰਤਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ
- Iran ਨੇ ਸਟ੍ਰੇਟ ਨੂੰ “ਅਗਲੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੱਕ” ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ
- NPR ਮੁਤਾਬਕ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ Bahrain, Qatar ਤੇ UAE ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ
ਭਾਰਤੀ/ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਮਾਅਨੇ?
ਹਾਰਮੁਜ਼ ਜਲ-ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਰੀਬ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੇਲ ਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Strait of Hormuz Crisis ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸਮਾਂ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਯਤਨ ਕਿੱਥੋਂ ਤੱਕ?
ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਓਮਾਨ ਵਿਚੋਲਗੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ Abbas Araqchi ਨੇ ਓਮਾਨੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰ ਕੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਵਾਜਾਈ ਉੱਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਤਾਜ਼ੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ US ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੋਹਰਾਈ ਹੈ।
ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ
- ਜਹਾਜ਼ GFS Galaxy ਉੱਤੇ IRGC ਦਾ ਹਮਲਾ
- CENTCOM ਵੱਲੋਂ ਤੀਜੇ ਗੇੜ ਦੇ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ
- IRGC ਵੱਲੋਂ ਸਟ੍ਰੇਟ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ, ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ
ਅੱਗੇ ਕੀ? ਸੰਭਲ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਸਥਿਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਚ ਵੱਸਦੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਮੰਨਣਾ ਗੈਰ-ਵਾਜਬ ਹੋਵੇਗਾ; ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਗੱਲਬਾਤ ਹਾਲੇ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ US-Iran ਜੰਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਗਲਵਾਰ-ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ 170 ਤੋਂ ਵੱਧ ਈਰਾਨੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ Pete Hegseth ਨੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹਮਲਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਕਿਹਾ, “ਈਰਾਨ ਨੇ ਗ਼ਲਤ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ।”
ਹਾਰਮੁਜ਼ ਜਲ-ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਰੀਬ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੇਲ ਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 120 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਭਾਵੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਕੁਝ ਨਰਮੀ ਆਈ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਉੱਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਪਰ ਤੇਲ ਮੰਤਰਾਲਾ ਬਦਲਵੇਂ ਸਪਲਾਈ ਸਰੋਤਾਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਲੱਖਾਂ ਭਾਰਤੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦੀਆਂ ਅਡਵਾਈਜ਼ਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQs)
1. Strait of Hormuz Crisis ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ?
IRGC ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਕੰਟੈਨਰ ਜਹਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
2. ਕੀ ਸਟ੍ਰੇਟ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ?
IRGC ਨੇ ਸਟ੍ਰੇਟ ਨੂੰ “ਅਗਲੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੱਕ” ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
3. ਕੀ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਓਮਾਨ-ਕਤਰ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਨਾਲ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਹਨ।
Strait of Hormuz Crisis ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਲਈ Iran Ceasefire Over ਬਾਰੇ ਸਾਡੀ ਪਿਛਲੀ ਖ਼ਬਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ। ਪੂਰੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ The Guardian ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵੇਖੋ।