ਹਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਉੱਤੇ ਅੜਿੱਕਾ: ਟਰੰਪ ਬੋਲੇ, ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ

US Iran Hormuz Standoff: ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੀ, ਜਦਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੱਕ ਹਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਬੰਦ ਹੀ ਰਹੇਗਾ।

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰੁਕ ਗਈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਟਰੁੱਥ ਸੋਸ਼ਲ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਬੈਠਕ ਤੈਅ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਈ ਗਈ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਹੈ, ਹਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਤੇ ਚਾਲੂ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਤਹਿਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਜਿਉਂ ਦੀਆਂ ਤਿਉਂ

ਉਧਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਕਿਰ ਕਾਲੀਬਾਫ਼ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਜਾਰੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਆਰਜ਼ੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਬੰਦ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਰਾਇਟਰਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾਉਣਾ, ਤੇਲ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ, ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਈਰਾਨੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹਰ ਮੋਰਚੇ ਉੱਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

17 ਜੂਨ ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਏ ਸਹਿਮਤੀ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮਿਆਦ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।

US Iran Hormuz Standoff: ਮੋਰਚੇ ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਕੀ ਹਾਲਾਤ ਹਨ

ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਰੁਕਣ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਮਲਾਵਰ ਫ਼ੌਜੀ ਰੁਖ਼ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਸਿੱਧੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੰਸਥਾ ਯੂਕੇਐੱਮਟੀਓ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਹਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਅਣਪਛਾਤਾ ਗੋਲਾ ਵੱਜਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਇੰਜਣ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।

ਟਰੰਪ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਹਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਨਵਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਇਲਾਕਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਉਸ ਬਿਆਨ ਦਾ ਦੁਹਰਾਓ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਜਲਮਾਰਗ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਇਲਾਕਾ ਐਲਾਨਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਸੀ।

ਓਮਾਨ ਉੱਤੇ ਵਧਦਾ ਦਬਾਅ

ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਓਮਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਮੁਤਾਬਕ ਓਮਾਨ ਨੇ ਇਸ ਧਮਕੀ ਉੱਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।

ਟਰੰਪ ਦੇ ਦੂਤ ਜੈਰੇਡ ਕੁਸ਼ਨਰ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੀਐੱਨਐੱਨ ਮੁਤਾਬਕ ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਰਡ ਕੋਰ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤੇਲ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸਰ

ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਘਟਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦਿਖਿਆ। ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਮੁੜ ਵਧੀਆਂ, ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੇਠਾਂ ਆਏ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕਰਜ਼ਾ ਲਾਗਤ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਪੰਜਾਬੀਟਾਈਮ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਗੱਠਜੋੜ ਅਤੇ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਉੱਤੇ ਪੈ ਰਹੇ ਦਬਾਅ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।

ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਇਹ ਜੰਗ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਬੈਠਕ ਦੀ ਤਰੀਕ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਜਲਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਪੁਸ਼ਟ ਕੂਟਨੀਤਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੁਣ ਇਸੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।