World’s Fastest Supercomputer: ਚੀਨ ਦੇ LineShine ਨੇ TOP500 ਵਿੱਚ El Capitan ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਜਾਣੋ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਲਟਫੇਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿਸਟਮ LineShine ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ El Capitan ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ World’s Fastest Supercomputer ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਚੌਧਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਐਲਾਨ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਹੈਮਬਰਗ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੁਪਰਕੰਪਿਊਟਿੰਗ (ISC) 2026 ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ TOP500 ਸੂਚੀ ਦੇ 67ਵੇਂ ਅੰਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਸਾਲ 2017 ਦੇ Sunway TaihuLight ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੀਨੀ ਸਿਸਟਮ ਇਸ ਸੂਚੀ ਦੇ ਸਿਖ਼ਰ ਉੱਤੇ ਪੁੱਜਿਆ ਹੈ।
ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ
| ਵੇਰਵਾ | ਜਾਣਕਾਰੀ |
|---|---|
| ਕੀ ਹੋਇਆ? | ਚੀਨ ਦਾ LineShine ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸੁਪਰਕੰਪਿਊਟਰ ਬਣਿਆ |
| ਕਿੱਥੇ? | ਐਲਾਨ ISC 2026 ਹੈਮਬਰਗ (ਜਰਮਨੀ); ਸਿਸਟਮ ਸ਼ੇਨਜ਼ੇਨ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ |
| ਕਦੋਂ? | ਜੂਨ 2026 (67ਵੀਂ TOP500 ਸੂਚੀ) |
| ਕਿਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ? | LineShine, El Capitan (ਅਮਰੀਕਾ) ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਤਕਨੀਕੀ ਦੌੜ |
| ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਅਸਰ | ਮੌਸਮ, AI ਤੇ ਦਵਾਈ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਦਾ ਲਾਭ |
| ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ | LineShine ~2.198 ਐਕਸਾਫਲੌਪ; El Capitan ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ |
ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ
- LineShine ਨੇ HPL ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ 2.198 ਐਕਸਾਫਲੌਪ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ।
- El Capitan (ਅਮਰੀਕਾ) ਲਗਭਗ 1.809 ਐਕਸਾਫਲੌਪ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਖਿਸਕ ਗਿਆ।
- ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ੇਨਜ਼ੇਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੁਪਰਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੈ।
- ਜਰਮਨੀ ਦਾ JUPITER Booster ਯੂਰਪ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਐਕਸਾਸਕੇਲ ਸਿਸਟਮ ਹੈ।
ਕੀ ਹੋਇਆ?
LineShine ਨੇ HPL (ਹਾਈ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਲਿਨਪੈਕ) ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ 2.198 ਐਕਸਾਫਲੌਪ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਿਖਾ ਕੇ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦੇ El Capitan ਤੋਂ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਸ਼ੇਨਜ਼ੇਨ ਕਲਾਉਡ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ Arm ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰੋਸੈੱਸਰ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪੰਜ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦਰਜ ਐਕਸਾਸਕੇਲ ਸਿਸਟਮ ਹਨ — LineShine, El Capitan, Frontier, Aurora ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦਾ JUPITER Booster।
ਐਕਸਾਫਲੌਪ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ-ਖਰਬਾਂ ਗਣਨਾਵਾਂ। ਇਸ ਪੱਧਰ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਮੂਨੇ, ਜਲਵਾਯੂ ਅਧਿਐਨ, ਨਵੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਜਿਹੇ ਔਖੇ ਕੰਮ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਸੁਪਰਕੰਪਿਊਟਰ ਦੌੜ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
ਸੁਪਰਕੰਪਿਊਟਰ ਅੱਜ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਖਿਡੌਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ, ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ, ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ, ਦਵਾਈ ਖੋਜ ਅਤੇ AI ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ — ਇਹ ਸਭ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਤਕਨੀਕੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖ਼ਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਬੜ੍ਹਤ ਦਾ ਵੀ ਸਵਾਲ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਕਿੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸਿਸਟਮ ਇਸ ਆਲਮੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਤਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਐਕਸਾਸਕੇਲ ਸਿਸਟਮਾਂ ਤੋਂ ਅਜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਪਿੱਛੇ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੁਪਰਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ PARAM ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਚੀਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਫ਼ਾਸਲਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਚੇਤੇ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ TOP500 ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹਰ ਅਸਲ ਕੰਮ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇਸਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਦੂਰ ਦੀ ਜਾਪੇ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਸੁਪਰਕੰਪਿਊਟਰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸਹੀ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਮੌਨਸੂਨ ਤੇ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਹੈ। AI ਸੇਵਾਵਾਂ, ਆਨਲਾਈਨ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਖੋਜ ਵੀ ਇਸੇ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਹਾਈ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਤੇ AI ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੀਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇਸ ਤਕਨੀਕੀ ਦੌੜ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਚੀਨ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਦੌੜ ਬਾਰੇ ਸਾਡੀ ਪਿਛਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
- TOP500 ਦੀ ਅਗਲੀ ਸੂਚੀ ਨਵੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਆਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਰ ਤਿੱਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਯੂਰਪ ਨਵੇਂ ਐਕਸਾਸਕੇਲ ਸਿਸਟਮ ਲਿਆ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਸੁਪਰਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਊਰਜਾ ਦੀ ਖਪਤ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੁਸ਼ਲ ਤਕਨੀਕ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਵਧੇਗਾ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ {World’s Fastest Supercomputer}
ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸੁਪਰਕੰਪਿਊਟਰ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਚੀਨ ਦਾ LineShine, ਜਿਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 2.198 ਐਕਸਾਫਲੌਪ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਐਕਸਾਫਲੌਪ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ-ਖਰਬਾਂ ਗਣਨਾਵਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ।
ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਸੁਪਰਕੰਪਿਊਟਰ ਹਨ?
ਭਾਰਤ ਕੋਲ PARAM ਲੜੀ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਹਨ, ਜੋ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਤਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਨ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, World’s Fastest Supercomputer ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਚੀਨ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਆਲਮੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੌੜ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime editor.