Punjab Cotton Pest Alert: ਫਾਜਿਲਕਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਨਰਮਾ ਖੇਤਾਂ ‘ਚ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ, ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਰਮਾ ਪੱਟੀ ਲਈ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਨਵਾਂ Punjab Cotton Pest Alert ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਫਾਜਿਲਕਾ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਮੇਤ ਦੱਖਣੀ ਮਾਲਵਾ ਦੇ ਨਰਮਾ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਨਰਮੇ ਹੇਠਲਾ ਰਕਬਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁੰਗੜ ਕੇ ਲਗਭਗ 80,000 ਹੈਕਟੇਅਰ, ਯਾਨੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜੁਲਾਈ ‘ਚ ਮੀਂਹ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹੁੰਮਸ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਰਾਹਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲਾਗ ਹਾਲੇ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਅਗਲੇ 15-20 ਦਿਨ ਅਹਿਮ ਮੰਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਲੁੱਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਚਜ਼ੀਮੀ ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
| ਵੇਰਵਾ | ਜਾਣਕਾਰੀ |
|---|---|
| ਸਮੱਸਿਆ | ਨਰਮੇ ਦੀ ਫਸਲ ‘ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਮਲਾ |
| ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ | ਫਾਜਿਲਕਾ (ਲਗਭਗ 40,000 ਹੈਕਟੇਅਰ), ਬਠਿੰਡਾ, ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ |
| 2026 ਦਾ ਕੁੱਲ ਨਰਮਾ ਰਕਬਾ | ਲਗਭਗ 80,000 ਹੈਕਟੇਅਰ — ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘਟ ਰਕਬਾ |
| ਮੌਜੂਦਾ ਲਾਗ ਦੀ ਸਥਿਤੀ | ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪੱਧਰ (ETL) ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਰੀ |
| ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਭਾਗ/ਸੰਸਥਾ | ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ, PAU ਲੁੱਧਿਆਣਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ |
| ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਅਸਰ | ਦੱਖਣੀ ਮਾਲਵਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਰਮਾ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਸਿੱਧੇ ਇਸ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਸਕਦੀ ਹੈ |
- ਫਾਜਿਲਕਾ, ਬਠਿੰਡਾ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ‘ਚ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ ਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੇਸ ਮਿਲੇ
- ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਜੋਧਪੁਰ ਰੋਮਾਣਾ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਪਿੰਡ ਹੌਟਸਪੌਟ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ
- ਨਰਮੇ ਹੇਠ ਰਕਬਾ ਸਿਰਫ਼ ਲਗਭਗ 80,000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ
- ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ‘ਚ ਦੋ ਵਾਰ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ
- ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ: ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਰਸਾਇਣਕ ਸਪਰੇ ਤੋਂ ਬਚੋ
Punjab Cotton Pest Alert ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀ ਪਤਾ ਹੈ?
ਫਾਜਿਲਕਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫਸਰ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਮੀਂਹ ਨਾ ਪੈਣ ਅਤੇ ਹੁੰਮਸ ਕਾਰਨ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ ਵਧਣ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਣੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਥਿਤੀ ਹਾਲੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਨਹੀਂ। ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਜਗਸੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਮ-ਆਧਾਰਿਤ ਬਾਇਓ-ਪੈਸਟੀਸਾਈਡ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਜਦਕਿ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਪਾਲ ਕੌਰ ਨੇ ਜੋਧਪੁਰ ਰੋਮਾਣਾ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਹੌਟਸਪੌਟ ਦੱਸਦਿਆਂ ਹਫ਼ਤਾਵਰੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।
PAU ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਕੀਟ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਜੈ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗਲੇ 15-20 ਦਿਨ ਅਹਿਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੀਂਹ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਜਾਰੀ Punjab Rain Alert ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ‘ਚ ਮੀਂਹ ਦੀ ਅਨਿਯਮਤਤਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਇਸ ਕੀੜੇ ਫੈਲਾਅ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਦਾ ਦਿਖਦਾ ਹੈ।
ਨਰਮਾ ਪੱਟੀ ਸੁੰਗੜਨ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਕਾਰਨ
ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਨਰਮੇ ਹੇਠਲਾ ਰਕਬਾ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, 2021 ‘ਚ ਲਗਭਗ 2.52 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ 2024 ‘ਚ ਸਿਰਫ਼ ਲਗਭਗ 95,000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੱਕ। ਸਰਕਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਰਕਬਾ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਟੀਚਾ ਹਰ ਵਾਰ ਖੁੰਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਪਿੱਛੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੀੜੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਕਲੀ ਬੀਜ, ਘਟੋ-ਘਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ (MSP) ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਮੰਡੀ ਭਾਅ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨ ਨਰਮੇ ਦੀ ਥਾਂ ਝੋਨੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭੰਨਤਾ ਨੀਤੀ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ
ਦੱਖਣੀ ਮਾਲਵਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਸਿੱਧੇ ਨਰਮੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ‘ਚ ਤਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ‘ਚ ਪਾਇਆ ਸੀ।
ਇਸੇ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਲਾਗ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹੈ, ਹਰ ਦਿਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਪਰੇ ਦਾ ਖਰਚ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਕਬਾ ਘਟਣ ਦਾ ਅਸਰ ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਕਪਾਹ ਮੰਡੀਆਂ ਤੇ ਜਿਨਿੰਗ ਮਿੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ, ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਨਹੀਂ: ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਾਲੇ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਲਾਗ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੇ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਪਰ ਅਗਲੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਤੇ PAU ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ:
- ਹਰ 2-3 ਦਿਨ ਖੇਤ ਜਾ ਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਹੇਠ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ ਤੇ ਟੀਂਡਿਆਂ ‘ਚ ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ
- ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਨਿੰਮ-ਆਧਾਰਿਤ ਬਾਇਓ-ਪੈਸਟੀਸਾਈਡ ਵਰਗੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਓ
- ਰਸਾਇਣਕ ਸਪਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫਸਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ETL ਪਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਕਰੋ
- ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ
ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਰਚਾ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। Hindustan Times ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੀਂਹ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗੀ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੂਰੀ ਨਰਮਾ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਲਾਗ ਹਾਲੇ ਕੁਝ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਸਪਰੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ; ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਰਸਾਇਣਕ ਸਪਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕੇ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਫਾਜਿਲਕਾ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡ, ਖਾਸਕਰ ਜੋਧਪੁਰ ਰੋਮਾਣਾ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ, ਹੌਟਸਪੌਟ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ Punjab Cotton Pest Alert ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ, ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁੰਗੜ ਰਹੀ ਨਰਮਾ ਪੱਟੀ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਕਿੰਨਾ ਸੰਭਲ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।