Punjab Roadways, PUNBUS ਅਤੇ PRTC ਦੇ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ 3–5 ਅਗਸਤ Punjab Bus Strike ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ।
ਪੰਜਾਬ ਰੋਡਵੇਜ਼, ਪਨਬੱਸ ਅਤੇ ਪੀਆਰਟੀਸੀ ਦੇ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ਾ Punjab Bus Strike ਐਤਵਾਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਵੀਡੀਓ ਸੁਨੇਹੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੜਤਾਲ 3, 4 ਅਤੇ 5 ਅਗਸਤ ਲਈ ਸੱਦੀ ਗਈ ਹੈ।
ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ 2 ਅਗਸਤ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਬੱਸਾਂ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਡਿਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੱਕੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਕੁਝ ਕੁ ਬੱਸਾਂ ਹੀ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦਿਖੀਆਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਪਿਆ।
ਇਹ ਹੜਤਾਲ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ 24 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਐਲਾਨਿਆ ਸੀ — 27 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਡਿਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਗੇਟ ਰੈਲੀਆਂ, ਫਿਰ 3 ਤੋਂ 5 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਚੱਕਾ ਜਾਮ। ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇ ਤਾਂ ਮਿਲੇ, ਪਰ ਲਿਖਤੀ ਨੋਟੀਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਹੜਤਾਲ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਈ ਗਈ।
Punjab Bus Strike ਪਿੱਛੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਕੀ ਹਨ
ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮੁੱਖ ਮੰਗਾਂ ਇਹ ਹਨ:
- 11 ਤੋਂ 12 ਸਾਲ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ
- 15 ਤੋਂ 16 ਸਾਲ ਤੋਂ ਆਊਟਸੋਰਸ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਠੇਕੇ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਆਊਟਸੋਰਸਿੰਗ ਬੰਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ
- ਨਵੰਬਰ 2025 ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਦਰਜ ਹੋਏ ਪੁਲਿਸ ਕੇਸ ਵਾਪਸ ਲਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਬਹਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ
- ਪੱਕੇ ਹੋਣ ਤੱਕ ਬਰਾਬਰ ਕੰਮ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਤਨਖ਼ਾਹ, ਅਤੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ
- ਪੁਰਾਣੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ
- ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਕੀਮ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੇੜਾ ਵਧਾ ਕੇ 10,000 ਬੱਸਾਂ ਤੱਕ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਵੇ
- ਬੱਸਾਂ ਲਈ ਟਾਇਰ, ਬੈਟਰੀਆਂ ਤੇ ਸਪੇਅਰ ਪਾਰਟਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ
ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਕੀਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਰੂਟਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੱਸਾਂ ਪਿਛਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 70 ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 800 ਸਰਕਾਰੀ ਬੱਸਾਂ ਕੰਡਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਨਵੀਆਂ ਨਹੀਂ ਖ਼ਰੀਦੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅੰਕੜੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਨ; ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਜਾਂ ਖੰਡਨ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਅਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ
ਹੜਤਾਲ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮੰਤਰੀ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਨਾਲ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਤੈਅ ਸੀ। ਚੀਮਾ ਕੋਲ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਆਬਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹਨ; ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦਾ ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 24 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤਤਕਾਲੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਮੀਟਿੰਗ ਬੇਸਿੱਟਾ ਰਹੀ ਤਾਂ ਹੜਤਾਲ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਤੋਂ ਮੁਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਮੰਗਾਂ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹੜਤਾਲ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸਿਓਂ ਐਲਾਨਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਿੰਨੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਰੁਕੀਆਂ, ਇਸ ਦਾ ਪੱਕਾ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ “2,500 ਬੱਸਾਂ” ਜਾਂ “8,000 ਮੁਲਾਜ਼ਮ” ਵਰਗੇ ਅੰਕੜੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਇਸੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀਆਂ 2025 ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹੜਤਾਲਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਹੜਤਾਲ ਦੇ ਨਹੀਂ। 3 ਅਗਸਤ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਤੇ ਨਾ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੇੜੇ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਤੇ ਪਨਬੱਸ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 1,694 ਅਤੇ ਪੀਆਰਟੀਸੀ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 1,304 ਬੱਸਾਂ ਹਨ, ਜੋ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੂਟਾਂ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੰਜ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵਾਰੀਆਂ ਢੋਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 54 ਫ਼ੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਬੱਸ ਸਫ਼ਰ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਕਿਸੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਦੇ ਅਸਰ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਸੂਬਾ ਪੱਧਰੀ ਬੰਦ ਦੇ ਸੱਦੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਨ।
ਇਸ ਹੜਤਾਲ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹੁਕਮ ਜਾਂ ਪ੍ਰੈੱਸ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ 3 ਅਗਸਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਗਲੇ ਦੋ ਦਿਨ ਅਹਿਮ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖਤੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਬੱਸਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਬਾਰੇ ਪੱਕਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਲੰਬੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਡਿਪੂ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਲੈਣੀ ਠੀਕ ਰਹੇਗੀ।