Favara UPI Maldives ਲਾਂਘਾ 30 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਦੋ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਗਾਹਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਪੀਆਈ ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਪੈਸਾ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਲਦੀਵ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ “ਫ਼ਵਾਰਾ” ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਯੂਨੀਫ਼ਾਈਡ ਪੇਮੈਂਟਸ ਇੰਟਰਫ਼ੇਸ (ਯੂਪੀਆਈ) ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਸਰਹੱਦ-ਪਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ਲਾਂਘਾ ਵੀਰਵਾਰ 30 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਜਾਰੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਲਦੀਵ ਮੌਨੇਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ (ਏੱਮਏੱਮਏ) ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਯੂਐੱਨਆਈ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਪੀਆਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਪੈਸਾ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਕਮ ਮਾਲਦੀਵੀਅਨ ਰੁਫ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Favara UPI Maldives ਲਾਂਘੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ
- ਦੋ ਬੈਂਕ — ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਮਾਲਦੀਵਜ਼ ਪੀਐੱਲਸੀ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵਜ਼ ਇਸਲਾਮਿਕ ਬੈਂਕ ਪੀਐੱਲਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਹਕ ਹੀ ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਸਿਰਫ਼ ਵਿਅਕਤੀ-ਤੋਂ-ਵਿਅਕਤੀ (P2P) ਭੁਗਤਾਨ — ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਊਆਰ ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਹਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
- ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ — ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਭੇਜੀ ਰਕਮ (ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੀ, ਦੋਵੇਂ) ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਭੇਜੀ ਰਕਮ (ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੀ)।
- ਦਿਸ਼ਾ — ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਮਾਲਦੀਵ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਆਖ਼ਰੀ ਨੁਕਤਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਦੀਵ ਘੁੰਮਣ ਗਿਆ ਭਾਰਤੀ ਸੈਲਾਨੀ ਹੁਣ ਉੱਥੇ ਯੂਪੀਆਈ ਨਾਲ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਜੋ ਚਾਲੂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਉਲਟੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਪੈਸਾ ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ ਤੇ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ
ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਏੱਮਏੱਮਏ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ, ਏੱਨਪੀਸੀਆਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੇਮੈਂਟਸ ਲਿਮਟਿਡ (ਏੱਨਆਈਪੀਐੱਲ) ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਏੱਨਆਈਪੀਐੱਲ ਤੇ ਏੱਮਏੱਮਏ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਲਾਂਘਾ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਜਾਂਚ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਮਗਰੋਂ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਏੱਮਏੱਮਏ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ-ਪਾਰ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿੱਤੀ ਸੰਪਰਕ ਦਾ “ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਮੀਲ-ਪੱਥਰ” ਕਿਹਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕਿਊਆਰ ਕੋਡ ਆਧਾਰਿਤ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ਜੋੜੇ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਗਈ।
ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ ਯੂਪੀਆਈ ਹੁਣ ਤੱਕ ਨੌਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਕੰਬੋਡੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਫ਼੍ਰਾਂਸ, ਮੌਰੀਸ਼ਸ, ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਨ, ਕਤਰ ਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ।
ਜੋ ਦੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ
ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹਿਮ ਗੱਲਾਂ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ:
- ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਰਕਮ ਭੇਜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ — ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਗਈ।
- ਫ਼ੀਸ ਕਿੰਨੀ ਲੱਗੇਗੀ ਤੇ ਵਟਾਂਦਰਾ ਦਰ ਕਿਵੇਂ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗੀ — ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਿਆਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਾਅਵਾ ਹੀ ਸਸਤਾ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਭੁਗਤਾਨ ਹੈ।
- ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਹੋਰ ਬੈਂਕ ਕਦੋਂ ਜੁੜਨਗੇ।
- ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮਾਲਦੀਵ ਵੱਲ ਪੈਸਾ ਭੇਜਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਕਦੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇਗਾ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ 30 ਜਾਂ 31 ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਸਰਕੂਲਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਨਿਯਮ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬਦਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਨੋਟਾਂ ਬਾਰੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਦਿਸ਼ਾ ਸਾਫ਼ ਹੈ — ਯੂਪੀਆਈ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੋਂ ਪੈਸਾ ਭੇਜਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬੈਂਕ ਤਾਰ-ਟ੍ਰਾਂਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਤੇ ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਕੈਨੇਡਾ, ਬਰਤਾਨੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਹਾਲੇ ਨਹੀਂ।