ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ-ਸਮਰਥਿਤ ਹੂਥੀ ਬਲਾਂ ਨੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਮੋਖਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਯਮਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਪੇਸ਼ਕਦਮੀ ਬਾਬ ਅਲ-ਮੰਦਬ ਜਲਡੰਡੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੂਥੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਤੇ ਊਰਜਾ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਮੋਖਾ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਯਮਨ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੰਨੀ ਗਈ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਲਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਸੀ। ਹਾਲੀਆ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੂਥੀ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਤਾਇਜ਼ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹੁਦੈਦਾ ਵੱਲ ਕਈ ਮੋਰਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਰਕਾਰੀ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਹੂਥੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਭਾਰੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੇ ਹਵਾਈ, ਮਿਸਾਈਲ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਬਾਬ ਅਲ-ਮੰਦਬ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ
ਬਾਬ ਅਲ-ਮੰਦਬ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਅਦਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਰਮਿਆਨ ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਮੋਖਾ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਹੂਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਦੇ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਬ ਅਲ-ਮੰਦਬ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਹੂਥੀਆਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਖੇਤਰੀ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਬਾਬ ਅਲ-ਮੰਦਬ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੋਖਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਯਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜੰਗੀ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਯਮਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਮੁੜ ਤੇਜ਼
ਯਮਨ ਵਿੱਚ 2022 ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਸਮਰਥਿਤ ਜੰਗਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ ਆਈ ਸੀ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਹਾਲੀਆ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਭਾਰੀ ਝੜਪਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ-ਸਮਰਥਿਤ ਬਲਾਂ ਨੇ ਵੀ ਹੂਥੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਕਾਰਵਾਈ ਵਧੀ ਹੈ।
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਹੂਥੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੱਖਣੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਢਾਂਚੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੂਥੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਸਾਊਦੀ-ਸਮਰਥਿਤ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਜੰਗੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨਾ ਅਕਸਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਮੋਖਾ ਉੱਤੇ ਹੂਥੀ ਕਬਜ਼ਾ ਯਮਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਵਾਂ ਵਿਕਾਸ ਹੈ। ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਰਹੇਗਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਬਲ ਕੋਈ ਵਾਪਸੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੀ ਹੂਥੀ ਬਲ ਬਾਬ ਅਲ-ਮੰਦਬ ਵੱਲ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਅੱਪਡੇਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹਿਣਗੇ।