ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਤੇਲ ਉੱਤੇ ਇਹ ਦਰ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਸਿਫ਼ਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੱਚੇ ਪਾਮ ਅਤੇ ਸੋਇਆ ਤੇਲ ਲਈ 10 ਤੋਂ 5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਯਾਤ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘਟਾ ਕੇ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਹਲਕਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ 23 ਸਤੰਬਰ 2026 ਦੀ ਅਧਿਸੂਚਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵੀਆਂ ਦਰਾਂ 24 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਢਲੀ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਬੋਤਲ ਦੇ ਭਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਜਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕਟੌਤੀ ਸਮਝਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਮੁੱਖ ਤੱਥ
- ਕੱਚੇ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਤੇਲ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ 10% ਤੋਂ ਸਿਫ਼ਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
- ਕੱਚੇ ਪਾਮ ਅਤੇ ਸੋਇਆ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰ 10% ਤੋਂ 5% ਹੋਈ ਹੈ।
- ਰਿਫ਼ਾਈਨਡ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਤੇਲ ਲਈ ਦਰ 32.5% ਤੋਂ 22.5% ਅਤੇ ਰਿਫ਼ਾਈਨਡ ਪਾਮ ਤੇ ਸੋਇਆ ਤੇਲ ਲਈ 32.5% ਤੋਂ 27.5% ਹੋਈ ਹੈ।
- ਅਧਿਸੂਚਨਾ 24 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੈ; ਖੁਦਰਾ ਭਾਅ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਵਪਾਰਕ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਟਾਕ ’ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ।
ਕਿਹੜੀਆਂ ਦਰਾਂ ਬਦਲੀਆਂ?
ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਦੀ ਅਧਿਸੂਚਨਾ ਵਿੱਚ ਛੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਦਰਾਂ ਬਦਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਅਤੇ ਰਿਫ਼ਾਈਨਡ ਤੇਲਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਅੰਕ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ “ਸਾਰਾ ਤੇਲ ਡਿਊਟੀ ਮੁਕਤ” ਕਹਿਣਾ ਗਲਤ ਹੋਵੇਗਾ: ਸਿਫ਼ਰ ਦਰ ਸਿਰਫ਼ ਕੱਚੇ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਤੇਲ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਲਈ ਹੈ। ਹੋਰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਫ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਰਿਫ਼ਾਈਨਡ ਤੇਲ ਮੰਗਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਅਸਰ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਘਟਾਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕੱਚੇ ਅਤੇ ਰਿਫ਼ਾਈਨਡ ਤੇਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਨਿਚੋੜ: ਡਿਊਟੀ ਘਟਣ ਨਾਲ ਆਯਾਤ ਸਸਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਰਾਹਤ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ।
ਦੁਕਾਨਾਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਕਦੋਂ?
ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟ ਆਯਾਤ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਖੁਦਰਾ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਭਾੜੇ, ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖਰੀਦੇ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਘਰਾਂ ਲਈ ਅਮਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 24 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਉੱਤੇ ਨਵੀਂ ਦਰ ਲਾਗੂ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਟਾਕ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਤੁਰੰਤ ਨਾ ਵੀ ਬਦਲਣ। ਅਗਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਖੁਦਰਾ ਭਾਅ ਹੀ ਦੱਸਣਗੇ ਕਿ ਡਿਊਟੀ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਲਾਭ ਗਾਹਕ ਤੱਕ ਕਿੰਨਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।