ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰੂਸ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਜ਼ਾਪੋਰਿਜ਼ਝਿਆ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਿਜਲੀ ਲਾਈਨ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ (IAEA) ਦੀ ਮੱਧਸਥਤਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੋੜਨ ਲਈ ਮੁਰੰਮਤ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੰਮ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਲਾਂਟ 20 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਛੇ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਤੇ ਵਰਤੇ ਹੋਏ ਪਰਮਾਣੂ ਇੰਧਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਡੀਜ਼ਲ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਰਿਐਕਟਰ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਪਰ ਠੰਢਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ
IAEA ਮੁਤਾਬਕ ਯੂਕਰੇਨੀ ਤਕਨੀਕੀ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨੀ ਬਿਜਲੀ ਲਾਈਨ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਾਈਨਾਂ ਸਾਫ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਰੰਮਤ ਦੌਰਾਨ ਲੜਾਈ ਕਾਰਨ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਜਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਾ ਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। IAEA ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਰਾਫਾਏਲ ਗ੍ਰੋਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਏਜੰਸੀ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰੂਸੀ ਪਰਮਾਣੂ ਏਜੰਸੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੁਰੰਮਤ ਵਿੰਡੋ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਲਾਈਨ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰੀ ਬਿਜਲੀ ਬਹਾਲ ਹੋਣ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੁਰੰਮਤ ਦੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਤੇ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਗ੍ਰਿਡ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੁੜਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀਯੋਗ ਰਹੇਗੀ।
ਪਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਚਿੰਤਾ
IAEA ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਡੀਜ਼ਲ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਬਾਹਰੀ ਬਿਜਲੀ ਮੁੜ ਨਾ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਬਿਜਲੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਜੋਖਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਰਿਲੀਜ਼ ਜਾਂ ਰਿਐਕਟਰ ਠੰਢਕ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।
ਜ਼ਾਪੋਰਿਜ਼ਝਿਆ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਹੈ ਅਤੇ 2022 ਤੋਂ ਰੂਸੀ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਹੈ। ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਬਿਜਲੀ ਲਾਈਨਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਨੁਕਸਾਨੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਜੰਗਬੰਦੀ ਪੂਰੇ ਮੋਰਚੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੀਮਿਤ ਸਥਾਨਕ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਲਾਈਨ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।