Ashok Dham Temple Stampede ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਲਖੀਸਰਾਇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਭੀੜ ਵਧਣ ਅਤੇ ਬੈਰੀਕੇਡ ਟੁੱਟਣ ਸਮੇਤ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਅਸ਼ੋਕ ਧਾਮ ਮੰਦਰ ਨੇੜੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਦੜ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ। ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।
ਘਟਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਾਰੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਅਵੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਖੰਭਾ ਡਿੱਗਣ ਅਤੇ ਕਰੰਟ ਫੈਲਣ ਦੀ ਅਫ਼ਵਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਭੀੜ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਵੱਧ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਦਾ ਬੈਰੀਕੇਡ ਟੁੱਟਣ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।
Ashok Dham Temple Stampede ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਅੰਕ 7
ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਅੰਕ ਸੱਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸੱਤ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕ 14 ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਦਾ ਹੈ।
ਐਸੋਸੀਏਟਡ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨਿਊਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਮੌਤਾਂ, 14 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਅਤੇ ਬੈਰੀਕੇਡ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਭੀੜ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਮਸਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਤ੍ਰਾਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀਟਾਈਮ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ Parbhani Temple Collapse ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਹਾਦਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਵਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਭੀੜ ਕਿਵੇਂ ਵਧੀ
ਅਸ਼ੋਕ ਧਾਮ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਾਵਣ ਦੇ ਸੋਮਵਾਰ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਮਦ ਸੀ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਲਗਭਗ 6:30 ਵਜੇ ਭੀੜ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧਿਆ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਵਧੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬੈਰੀਕੇਡ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਲੋਕ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਗਏ।
ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ। ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਪਟਨਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਹਸਪਤਾਲ ਰੈਫਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਭੀੜ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਦਖ਼ਲ ਦਿੱਤਾ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਵਣ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀੜ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਰੇਲ ਜਾਂ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚਣ। ਲਖੀਸਰਾਇ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਹੁਣ ਇਹ ਜਾਂਚੇਗਾ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਉਪਲਬਧ ਰਸਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿੰਨੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸੀ।
ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੰਭੇ ਬਾਰੇ ਦਾਅਵਾ ਹਾਲੇ ਜਾਂਚ ਹੇਠ
ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਿੱਗੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੰਭੇ ਜਾਂ ਤਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰੰਟ ਹੋਣ ਦੀ ਅਫ਼ਵਾਹ ਨਾਲ ਘਬਰਾਹਟ ਵਧੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਅਜੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਭੀੜ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਬੈਰੀਕੇਡ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਅਤੇ ਅਫ਼ਵਾਹ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੱਥ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਮੰਦਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਭੀੜ ਸੀ, ਬੈਰੀਕੇਡ ਟੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ। ਘਟਨਾ ਦੀ ਸਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ—ਅਫ਼ਵਾਹ, ਖੰਭੇ ਜਾਂ ਤਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਘਟਨਾ, ਭੀੜ ਦਾ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ—ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕਾਰਵਾਈ
ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਮਰਾਟ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ₹4 ਲੱਖ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਵੀ PMNRF ਵਿੱਚੋਂ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ₹2 ਲੱਖ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਲਈ ₹50,000 ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭੀੜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਭੀੜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਬੈਰੀਕੇਡ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਮੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਜਵਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੇਗੀ।
ਫਿਲਹਾਲ ਸੱਤ ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ 14 ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਬਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਅੰਕ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।