RBI ਨੇ NRI ਲਈ FCNR Deposit ਉੱਤੇ ਖ਼ਾਸ ਵਿੰਡੋ ਖੋਲ੍ਹੀ, ਬੈਂਕ ਉੱਚੀ ਡਾਲਰ ਵਿਆਜ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਾਣੋ ਮਿਆਦ, ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੇ ਫ਼ਾਇਦੇ।
ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ (NRI) ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਵਿੱਤੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚਣ ਲਈ FCNR Deposit ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਸਵੈਪ ਵਿੰਡੋ ਖੋਲ੍ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਬੈਂਕ ਹੁਣ NRI ਜਮ੍ਹਾਂਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਵਿਆਜ ਦੇ ਸਕਣਗੇ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਵਿੰਡੋ 18 ਜੂਨ ਤੋਂ 30 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਚੱਲੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਡਾਲਰ ਦੀ ਆਮਦ ਵਧਾਉਣਾ ਤੇ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੀ ਹੈ?
- ਕੀ ਹੋਇਆ? RBI ਨੇ FCNR Deposit ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਸਵੈਪ ਵਿੰਡੋ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
- ਕਿਸ ਲਈ? ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਵੱਸਦੇ NRI ਜਮ੍ਹਾਂਕਰਤਾਵਾਂ ਲਈ।
- ਕਦੋਂ ਤੋਂ? ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ 18 ਜੂਨ ਤੋਂ 30 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ।
- ਸ਼ਰਤ: ਜਮ੍ਹਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 3 ਸਾਲ ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 5 ਸਾਲ; ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਲਾਕ-ਇਨ।
- ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ: ਕਈ ਵੱਡੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਡਾਲਰ FCNR Deposit ਦਰਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
FCNR Deposit ਸਕੀਮ ’ਚ RBI ਨੇ ਕੀ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ?
RBI ਨੇ FCNR(B) ਜਮ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਸਵੈਪ ਸਹੂਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਖ਼ੁਦ ਹੈਜਿੰਗ (ਮੁਦਰਾ ਜੋਖ਼ਮ ਤੋਂ ਬਚਾਅ) ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘਟਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ NRI ਖ਼ਾਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਵਿਆਜ ਦਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈਜ ਖ਼ਰੀਦਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ FCNR Deposit ਦੀ ਵਿਆਜ ਦਰ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਲਾਗਤ RBI ਦੇ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਡਾਲਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰ ਵਧਾ ਕੇ 6 ਤੋਂ 7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ 3 ਤੋਂ 4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭਾਰਤ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
NRI ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ?
NRI ਜਮ੍ਹਾਂਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉੱਚੀ ਡਾਲਰ ਵਿਆਜ ਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਹੋਵੇਗਾ। FCNR Deposit ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ’ਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰੁਪਏ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਜਮ੍ਹਾਂਕਰਤਾ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ’ਚ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਜ ਆਮਦਨ ’ਤੇ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਵੱਸਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ NRI ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਡਾਲਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮੁਦਰਾ ’ਚ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤ ’ਚ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ NRE ਖ਼ਾਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਬਦਲ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯਮ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪਾਠਕ ਸਾਡੀ ਐੱਨਆਰਆਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਿਯਮ ਵਾਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਾਹਰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੇ ਤਰੀਕਾਂ ਧਿਆਨ ’ਚ ਰੱਖਣੀਆਂ ਹਨ?
ਇਸ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਲਾਕ-ਇਨ ਲਾਗੂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਕਮ ਕਢਵਾਉਣ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਰਹੇਗੀ।
ਮਾਹਰ ਚੇਤੇ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਤੀਫਲ (Treasury Yields) ਇਸ ਵੇਲੇ ਉੱਚੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਫ਼ਾਇਦੇ ਦਾ ਫ਼ਰਕ 2013 ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ NRI ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਦਰਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪਤਾ ਕਰ ਲੈਣ।
ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਕਿਉਂ ਅਹਿਮ ਹੈ?
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕੈਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਾਰਤ ਪੈਸਾ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ FCNR Deposit ਦੀ ਉੱਚੀ ਦਰ ਆਪਣੀ ਬੱਚਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਰਿਟਰਨ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ’ਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹਰ NRI ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲੋੜ, ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
FCNR Deposit ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ’ਚ ਰੱਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਿਆਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਭਾਰਤ ’ਚ ਵਿਆਜ ਟੈਕਸ-ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ਾਸ ਵਿੰਡੋ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਹੈ?
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ 18 ਜੂਨ ਤੋਂ 30 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮਿਆਦ ਕੀ ਹੈ?
ਜਮ੍ਹਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਵਿਆਜ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧਿਆ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਕਈ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਡਾਲਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰ ਵਧਾ ਕੇ 6 ਤੋਂ 7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, RBI ਦੀ ਇਹ FCNR Deposit ਵਿੰਡੋ NRI ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੋਈ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਆਪਣੇ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਹੀ ਲੈਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime editor.