US Forces Europe ਦੀ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਐਲਾਨ। ਪੀਟ ਹੈਗਸੈੱਥ ਨੇ NATO ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਖ਼ੁਦ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਪੀਟ ਹੈਗਸੈੱਥ ਨੇ ਬ੍ਰਸਲਜ਼ ਵਿੱਚ NATO ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਦੌਰਾਨ US Forces Europe ਦੀ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਖ਼ੁਦ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੀ ਹੈ?
- ਕੀ ਹੋਇਆ? ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਯੂਰਪ ’ਚ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
- ਕਿਸਨੇ? ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਪੀਟ ਹੈਗਸੈੱਥ ਨੇ।
- ਕਿੱਥੇ? ਬ੍ਰਸਲਜ਼ ਵਿੱਚ NATO ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਦੌਰਾਨ।
- ਮੁੱਖ ਮੰਗ: ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਖ਼ੁਦ ਸੰਭਾਲਣ।
- ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ: ਸਮੀਖਿਆ ਅਗਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
US Forces Europe ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ?
ਹੈਗਸੈੱਥ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ US Forces Europe ਦੀ ਇਹ ਸਮੀਖਿਆ ਇੱਕ ਅਸਲ ਪੜਤਾਲ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਪਾਸ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਕੁਝ ਫੇਲ੍ਹ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਖ਼ੁਦ ਕਰੇ। ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਯੂਰਪ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਭਾਰ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।
ਇਹ ਐਲਾਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 5,000 ਫ਼ੌਜੀ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਰੀਬ 80,000 ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਇਨਾਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹੈਗਸੈੱਥ NATO ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਹਨ?
ਹੈਗਸੈੱਥ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਈਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਉਡਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ “ਸ਼ਰਮਨਾਕ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਕੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ।
ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੈਗਸੈੱਥ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਪੈਣਗੇ।
‘NATO 3.0’ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ਤੇ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਹੈਗਸੈੱਥ ਨੇ 32 ਮੈਂਬਰੀ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਫ਼ੌਜੀ ਗਠਜੋੜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘NATO 3.0’ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਉਹ ਗਠਜੋੜ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸਲ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕੇ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਸਾਲ 2027 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਕਰੀਬ 1.5 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਖ਼ਰਚ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਅਹਿਮ ਹੋਣਗੇ। ਜੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਆਪਣਾ ਰੱਖਿਆ ਖ਼ਰਚ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਤਿਆਰੀ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਤੁਲਨ ਉੱਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ NATO ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
US Forces Europe ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ?
ਇਹ ਸਮੀਖਿਆ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਫ਼ੌਜ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ?
ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 5,000 ਫ਼ੌਜੀ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।
‘NATO 3.0’ ਤੋਂ ਹੈਗਸੈੱਥ ਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਇਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫ਼ੌਜੀ ਗਠਜੋੜ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਯੂਰਪ ਆਪਣੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਖ਼ੁਦ ਕਰੇ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚਕਾਰ ਖਟਾਸ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਹਮਲੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਝ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਮੁਹੱਈਆ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਏਗਾ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਯੂਰਪੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, US Forces Europe ਦੀ ਇਹ ਸਮੀਖਿਆ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਅਹਿਮ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ NATO ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime editor.