Houthi attack on Saudi Aramco ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਮਗਰੋਂ ਜਾਜ਼ਾਨ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ’ਚ ਅੱਗ; ਸਾਊਦੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੋਈ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ, ਮੋਖਾ ਹਮਲਿਆਂ ’ਚ AFP ਮੁਤਾਬਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 11 ਮੌਤਾਂ।
ਯਮਨ ਦੇ ਈਰਾਨ-ਸਮਰਥਿਤ ਹੂਤੀ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੇ ਐਤਵਾਰ 9 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਾਮਕੋ ਦੀ ਜਾਜ਼ਾਨ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਨੂੰ ਡਰੋਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਸਾਊਦੀ ਊਰਜਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਮੱਕਾ ’ਚ ਸਾਂਝੇ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ।
ਜਾਜ਼ਾਨ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ’ਚ ਅੱਗ, ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ
ਸਾਊਦੀ ਊਰਜਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ X ’ਤੇ ਜਾਰੀ ਬਿਆਨ ’ਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਤਵਾਰ ਤੜਕੇ ਜਾਜ਼ਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ’ਚ ਅਰਾਮਕੋ ਦੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਸਹੂਲਤ ’ਚ ਅੱਗ ਲੱਗੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹਤਾਹਤ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਅੱਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਜਾਜ਼ਾਨ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਯਮਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚਾਰ ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਹੈ, ਪਰ 27 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਹਮਲੇ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਬੰਦ ਪਈ ਹੈ।
ਰਾਇਟਰਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖੇ ਗਏ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਗਰਾਨ IIR ਦੇ ਅਲਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਦੋ ਹਮਲਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਅਰਾਮਕੋ ਨੇ ਇਸ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦੀ ਤਰੀਕ ਵਧਾ ਕੇ 30 ਅਗਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਮੀਨ ਨਾਸਿਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹਾਲੀਆ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ’ਚ ਵਿਘਨ ਜ਼ਰੂਰ ਪਿਆ, ਪਰ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ’ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਿਆ।
Houthi attack on Saudi Aramco: ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਤੇ ਰਿਆਦ ਦੀ ਚੁੱਪ
ਹੂਤੀ ਫ਼ੌਜੀ ਬੁਲਾਰੇ ਯਾਹੀਆ ਸਾਰੀ ਨੇ X ’ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਸਮੂਹ ਡਰੋਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾਜ਼ਾਨ ਦੀ ਅਰਾਮਕੋ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ’ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਹਮਲਾ ਸਟੀਕ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਸਾਦਾ ਤੇ ਹੱਜਾ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਹਵਾਈ ਹੱਦ ਦੀ ਸਾਊਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ।
ਇਹ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਅਵਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਊਦੀ ਪੱਖ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਤੰਤਰ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਰਿਆਦ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ’ਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਤੱਕ ਕੋਈ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਆਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਜਵਾਬੀ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹੂਤੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ’ਚ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਊਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਰਿਆਦ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੋਖਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ’ਤੇ ਹਮਲਾ, ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਚ ਫ਼ਰਕ
ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੂਤੀਆਂ ਨੇ ਯਮਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਾਲੀ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਮੋਖਾ ਉੱਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਤੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ। ਯਮਨੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਫ਼ੌਜੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਅਤੇ 30 ਹੋਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਸੀ।
ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਸਰੋਤ ਇੱਕਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ AFP ਨੇ ਮੋਖਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸੂਤਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 11 ਮੌਤਾਂ — ਅੱਠ ਫ਼ੌਜੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ — ਅਤੇ 32 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਅੰਕੜੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਹੋਰ ਸੋਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ-ਪੱਖੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਫ਼ੋਰਸਿਜ਼ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਈ ਬਚਾਅ ਨੇ 11 ਹੂਤੀ ਡਰੋਨ ਡੇਗ ਦਿੱਤੇ। ਐਤਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਮੋਖਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਵੀ ਚੱਲੀ। ਮੋਖਾ ਬਾਬ ਅਲ-ਮੰਦਬ ਜਲਡਮਰੂ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਤੇ ਅਦਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਅਹਿਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਾਂਘਾ ਹੈ।
ਮੱਕਾ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇਮਤਿਹਾਨ
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਤੁਰਕੀਏ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ 7 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਮੱਕਾ ’ਚ ਸਾਂਝੇ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਤਿੰਨਾਂ ’ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਤੁਰਕੀਏ ਕਿਸੇ ਸਾਊਦੀ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਦੋਵਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਦੀਆਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਧਿਰ ਨੇ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਤੁਰਕੀਏ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਹਾਕਨ ਫ਼ਿਦਾਨ ਨੇ ਸਮਝੌਤੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਗਠਜੋੜ ਈਰਾਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ’ਚ ਮਦਦ ਦਾ ਰੂਪ ਆਪਸੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਰਾਹੀਂ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਤੇ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਾਹ
ਯਮਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤ ਹੈਂਸ ਗਰੁੰਡਬਰਗ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੋਖਾ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਡੂੰਘੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਰਤਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਹਮਲੇ 2022 ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਫ਼ੀਸਦੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ 86 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੁੱਜਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਬਾਰੇ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਅਗਲੇ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਵੱਡੇ ਸਵਾਲ ਇਹੀ ਰਹਿਣਗੇ ਕਿ ਅਰਾਮਕੋ ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁੱਜਾ, ਰਿਆਦ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਤਿਕੋਣਾ ਗਠਜੋੜ ਪਹਿਲੇ ਅਸਲ ਇਮਤਿਹਾਨ ’ਚ ਕਿੰਨਾ ਖਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ।