India Forex Reserves 7 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ $14.136 ਅਰਬ ਵੱਧ ਕੇ $707.002 ਅਰਬ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ RBI ਦੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ 14 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ Weekly Statistical Supplement ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ। 7 ਅਗਸਤ 2026 ਤੱਕ ਕੁੱਲ ਭੰਡਾਰ $707.002 ਅਰਬ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ $692.866 ਅਰਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਵਾਧਾ $14.136 ਅਰਬ ਬਣਦਾ ਹੈ। Reuters ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਲਰਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸੰਪਤੀਆਂ, ਸੋਨਾ, IMF ਦੇ Special Drawing Rights ਅਤੇ Reserve Tranche Position ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕੁੱਲ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤੇ-ਹਫ਼ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਬਦਲਾਅ ਨਵੀਆਂ ਡਾਲਰ ਆਮਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
India Forex Reserves ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਧੇ
RBI ਦੇ 14 ਅਗਸਤ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸੰਪਤੀਆਂ $574.625 ਅਰਬ ਰਹੀਆਂ, ਜੋ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ $9.946 ਅਰਬ ਵਧੀਆਂ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਿਜ਼ਰਵ $108.738 ਅਰਬ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ $3.995 ਅਰਬ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। SDR $18.745 ਅਰਬ ਅਤੇ IMF ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ Reserve Position $4.894 ਅਰਬ ਰਹੀ। ਚਾਰਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਕੁੱਲ $707.002 ਅਰਬ ਦਾ ਅੰਕ ਬਣਦਾ ਹੈ।
RBI ਦੇ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੱਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ₹67,32,093 ਕਰੋੜ ਵੀ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਅੰਕੜੇ provisional ਹਨ ਅਤੇ RBI ਨੇ rounding ਕਾਰਨ ਛੋਟੇ ਫਰਕ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਵਧਾਨੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਥਿਰ ਨਕਦੀ ਮੰਨਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਮੁਦਰਾ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਧੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਡਾਲਰ ਆਮਦਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
Reuters ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਹਾਲੀਆ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਆਮਦਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਨੀਤੀ ਕਦਮ ਲਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਲਈ ਸਸਤੀ ਹੇਜਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ’ਤੇ ਕਰ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
Reuters ਅਨੁਸਾਰ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ $40 ਅਰਬ ਦਾ ਜੋੜ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਰਕਮ ਸਿੱਧੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜੋੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ RBI ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਣ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਖਰੀਦ ਜਾਂ ਵੇਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸੰਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ $9.946 ਅਰਬ ਦੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਨਵੀਆਂ ਡਾਲਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। RBI ਦੇ ਨੋਟ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਨੁਸਾਰ ਯੂਰੋ, ਪੌਂਡ ਅਤੇ ਯੇਨ ਵਰਗੀਆਂ ਗੈਰ-ਡਾਲਰ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੁੱਖ ਸੰਕੇਤ ਕੁੱਲ ਰੁਝਾਨ ਹੈ: ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਭੰਡਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੱਡਾ ਰਿਹਾ।
ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਕਿਉਂ ਅਹਿਮ
ਵੱਡਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਆਯਾਤ ਭੁਗਤਾਨਾਂ, ਬਾਹਰੀ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਦਰ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਪਰ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਅਸਧਾਰਣ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਵੱਧ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬਫ਼ਰ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਹੋਰ ਉੱਚ-ਆਵ੍ਰਿਤੀ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ PunjabiTime ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ UPI Transaction Record ਬਾਰੇ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਰਹੇਗਾ ਕਿ ਡਾਲਰ ਆਮਦਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ’ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਦਬਾਅ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। RBI ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਅੱਪਡੇਟ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ $707.002 ਅਰਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਾਰੀਖ਼-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਥਿਰ ਪੱਧਰ ਵਜੋਂ। ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਅੰਕ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।