DRC Ebola Outbreak ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਏ ਕੇਸ 3,605 ਤੇ ਮੌਤਾਂ 1,587 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪ੍ਰਕੋਪ ਹੁਣ 5 ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ 49 ਹੈਲਥ ਜ਼ੋਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਪੂਰਬੀ ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਇਟੂਰੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਮੋਂਗਬਵਾਲੂ ਹੈਲਥ ਜ਼ੋਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ DRC Ebola Outbreak ਹੁਣ ਪੰਜ ਸੂਬਿਆਂ — ਇਟੂਰੀ, ਉੱਤਰੀ ਕਿਵੂ, ਦੱਖਣੀ ਕਿਵੂ, ਹਾਊਟ-ਉਏਲੇ ਅਤੇ ਤਸ਼ੋਪੋ — ਦੇ 49 ਹੈਲਥ ਜ਼ੋਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕੋਪ ਬੁੰਡੀਬੁਗਿਓ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਣ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 15 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ 17ਵਾਂ ਇਬੋਲਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਐਲਾਨਿਆ ਸੀ।
DRC Ebola Outbreak ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜੇ
30 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਏ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 3,605 ਤੇ ਮੌਤਾਂ 1,587 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਮੌਤ ਦਰ (CFR) ਲਗਭਗ 44% ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ 17 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਹੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਦਰ ਦੀ ਜਨ-ਸਿਹਤ ਐਮਰਜ਼ੰਸੀ (PHEIC) ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। WHO ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਹੁਣ ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਬੋਲਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2018-2020 ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ (3,317 ਕੇਸ) ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਆਊਟਬ੍ਰੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕੋਪ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਂਗੋ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਕੇਸ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਦਰਜ ਹੋਏ। ਯੂਗਾਂਡਾ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕਾਂਗੋ ਤੋਂ ਆਏ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੀ, ਪਰ 28 ਜੁਲਾਈ 2026 ਨੂੰ 42 ਦਿਨ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਸਥਾਨਕ ਕੇਸ ਨਾ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ ਯੂਗਾਂਡਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਕੋਪ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਸਾਂਝੀ ਸਰਹੱਦ ਕਾਰਨ ਮੁੜ ਕੇਸ ਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਕਾਂਗੋ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਗਏ ਇੱਕ ਸਿਹਤ ਕਰਮੀ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਪਰਤਣ ਮਗਰੋਂ ਲਾਗ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੰਕਰਮਣ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਦਕਿ ਦੋ ਹੋਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ 999 ਮੌਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਸੰਪਰਕ ਟਰੇਸਿੰਗ ਤੇ ਜਾਂਚ ਮੁਹਿੰਮ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਲਈ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਵੈਕਸੀਨ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਲੱਛਣ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
WHO ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਇੱਕ ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਚਮਗਿੱਦੜ ਇਸ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲਾਗ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਮਿਤ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਜਾਂ ਤਰਲ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਖ਼ੂਨ, ਸਰੀਰਕ ਤਰਲ ਜਾਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਸਤਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ।
ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਨਾਲ ਫੈਲਾਅ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਕਿਊਬੇਸ਼ਨ ਪੀਰੀਅਡ 2 ਤੋਂ 21 ਦਿਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਥਕਾਵਟ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸਿਰ ਦਰਦ ਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਖਰਾਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਮਲੇਰੀਆ ਵਰਗੇ ਆਮ ਬੁਖ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਿਮਾਰੀ ਵਧਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਮੇ ਸੰਬੰਧੀ ਲੱਛਣ, ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਗਾੜ ਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਵਹਿਣ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਵੀ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਲੈਬ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਲੇਰੀਆ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਸਿਹਤ ਕਾਮਿਆਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਹੈ — WHO ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਤੱਕ 151 ਸਿਹਤ ਕਾਮੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 44 ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀ CDC ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ, ਸੀਮਤ ਸਿਹਤ ਢਾਂਚੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਪਨ ਕਾਰਨ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। WHO ਮੁਤਾਬਕ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਜਵਾਬੀ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸੀਮਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਪਛਾਣੇ ਫੈਲਾਅ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਲਾਜ, ਵੈਕਸੀਨ ਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਅ
ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਵੈਕਸੀਨ ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਦਵਾਈ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। WHO ਮੁਤਾਬਕ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ, ਜਾਂਚ ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸਹਾਇਕ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਰ ਘਟਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। WHO ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਹਿਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਮੂਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ SAGE ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਤੇ ਇਲਾਜਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਹੈ।
ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤਰੀਕਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ, ਸੰਪਰਕ ਟਰੇਸਿੰਗ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਸਕਾਰ ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੀ ਹੈ। WHO ਮੁਤਾਬਕ 30 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 17,863 ਸੰਪਰਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
WHO ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
WHO ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕਾਂਗੋ ਜਾਂ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ੋਖ਼ਮ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗੋ ਲਈ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਪੱਧਰ ‘ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ’, ਯੂਗਾਂਡਾ ਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ‘ਉੱਚਾ’ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਖੇਤਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਖ਼ਤਰਾ ‘ਘੱਟ’ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਕਾਂਗੋ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀਆਂ, WHO ਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ CDC ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਤਿਆਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਯੋਜਨਾ (ਜੂਨ-ਨਵੰਬਰ 2026) ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਲੈਬ ਜਾਂਚ, ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕੰਟਰੋਲ ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਪਰ WHO ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ DRC Ebola Outbreak ‘ਤੇ ਛੇਤੀ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਆਉਂਦੀ 18 ਅਗਸਤ ਨੂੰ WHO ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਿਹਤ ਨਿਯਮ ਐਮਰਜੰਸੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਮੁੜ ਸਮੀਖਿਆ ਹੋਵੇਗੀ।