2 ਅਗਸਤ 2026 ਤੋਂ EU ‘AI Transparency Rules‘ EU AI Act ਦੇ Article 50 ਹੇਠ ਚੈਟਬੋਟ, ਡੀਪਫੇਕ ਅਤੇ AI-ਤਿਆਰ ਸਮੱਗਰੀ ਲਈ ਨਵੇਂ ਖੁਲਾਸੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਵਿੱਚ AI Act ਦੇ Article 50 ਹੇਠ ਨਵੀਆਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਐਤਵਾਰ, 2 ਅਗਸਤ 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। European Commission ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੈਟਬੋਟ, AI agents ਅਤੇ avatars ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ AI system ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ AI ਨਾਲ ਬਣੀ ਜਾਂ ਬਦਲੀ ਕੁਝ ਸਮੱਗਰੀ ਲਈ ਮਸ਼ੀਨ-ਰੀਡੇਬਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਲੇਬਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ EU ਵਿੱਚ ਬੈਠੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। European Commission ਦੀ Article 50 FAQ ਮੁਤਾਬਕ EU ਤੋਂ ਬਾਹਰਲਾ provider ਵੀ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਸ ਦੇ AI system ਦਾ output EU ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਯੂਰਪੀ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਚੈਟਬੋਟ, AI agent ਜਾਂ synthetic content service ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਅਹਿਮ ਹੈ।
EU AI Transparency Rules ਵਿੱਚ ਕੀ ਬਦਲਿਆ?
- ਚੈਟਬੋਟ ਅਤੇ AI agents: ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ AI system ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਦੋ-ਤਰਫ਼ੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪਹਿਲੀ interaction ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ AI ਹੈ—ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ।
- AI ਨਾਲ ਬਣੀ ਸਮੱਗਰੀ: synthetic audio, image, video ਅਤੇ text ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ providers ਨੂੰ output ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ-ਰੀਡੇਬਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ AI origin ਪਛਾਣੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਆਮ editing ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਝ ਸੀਮਿਤ ਛੋਟਾਂ ਹਨ।
- Emotion recognition ਅਤੇ biometric categorisation: ਇਨ੍ਹਾਂ systems ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ deployers ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ system ਦੇ ਚੱਲਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।
- ਡੀਪਫੇਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਹਿੱਤ ਵਾਲੀ ਲਿਖਤ: ਡੀਪਫੇਕ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੇਬਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਜਨਤਕ ਹਿੱਤ ਦੇ ਮਸਲੇ ਉੱਤੇ AI ਨਾਲ ਬਣੀ ਜਾਂ ਬਦਲੀ text publication ਨੂੰ ਵੀ ਲੇਬਲ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਹਿਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮੀਖਿਆ ਜਾਂ ਅਸਲ editorial control ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਮਸ਼ੀਨ-ਰੀਡੇਬਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਲੇਬਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। AI system ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ provider synthetic content ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ, ਮਸ਼ੀਨ-ਰੀਡੇਬਲ mark ਜੋੜੇਗਾ। ਪਰ ਡੀਪਫੇਕ ਵਰਤਣ ਜਾਂ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਾ deployer ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਲੁਕੇ ਹੋਏ mark ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਣ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ disclosure ਵੀ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।
Deepfake ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹਰ AI effect ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਘੇਰਦੀ। ਨਿਯਮ ਉਸ AI-generated ਜਾਂ manipulated image, audio ਜਾਂ video ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਥਾਂ, ਚੀਜ਼, ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਵਰਗਾ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਸਲੀ ਜਾਂ ਸੱਚਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕੇ। ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਲਾ, ਵਿਅੰਗ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਲਈ disclosure ਦਾ ਢੰਗ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2 ਦਸੰਬਰ ਵਾਲੀ ਛੂਟ ਕਿੰਨੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ
EU ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ transparency obligations ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਧੱਕਿਆ। 2 ਅਗਸਤ 2026 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੇ generative AI systems ਲਈ ਸਿਰਫ਼ Article 50(2) ਦੀ machine-readable marking ਅਤੇ detection ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ 2 ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਚੈਟਬੋਟ disclosure ਜਾਂ ਡੀਪਫੇਕ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੇਬਲ ਲਈ ਇਹ ਆਮ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਛੂਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 2 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣੇ content ਉੱਤੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਲੇਬਲ ਲਗਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ Commission ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਉਲੰਘਣਾ ਉੱਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ
Article 50 ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਨਿਗਰਾਨੀ EU ਦੇ ਕੌਮੀ market surveillance authorities ਕਰਨਗੇ। ਕੁਝ systems ਲਈ AI Office ਅਤੇ EU ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ European Data Protection Supervisor ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਵੇਗੀ। Commission ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਜੁਰਮਾਨਾ 1.5 ਕਰੋੜ ਯੂਰੋ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਕੁੱਲ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰੀ turnover ਦੇ 3% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ proportionality ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ AI ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਅਮਲੀ ਮਤਲਬ
EU customers ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ: ਚੈਟਬੋਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ screen ਉੱਤੇ AI disclosure ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ; generated content ਨਾਲ machine-readable provenance ਜੁੜਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ public-interest text ਜਾਂ deepfake campaign ਲਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖੀ review, editorial responsibility ਅਤੇ visible label ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ deployer ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯਮਤ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਪੇਸ਼ੇ ਜਾਂ freelance ਕੰਮ ਲਈ AI content ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ professional deployer ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ “tool ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ” ਕਹਿਣਾ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ disclosure ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ AI ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਲਈ AI ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਵਾਲੀ ਵੀਡੀਓ ਬਾਰੇ PunjabiTime ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।