Fake Banking Apps Fraud ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਰਤ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 18 ਸਾਲਾ ਮੁਲਜ਼ਮ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ। ਜਾਣੋ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ ਤੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ।
ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਸੂਰਤ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਪੁਲਿਸ ਨੇ Fake Banking Apps Fraud ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਮੁਲਜ਼ਮ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ 121 ਨਕਲੀ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਾਂ (APK ਫਾਈਲਾਂ) ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 65 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਠੱਗੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਜਾਂਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੂਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵਸਨੀਕ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਟਸਐਪ ਉੱਤੇ ਆਈ ਇੱਕ ਫਾਈਲ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਦੀ ਅਸਲੀ ਐਪ ਸਮਝ ਕੇ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਕੱਢ ਲਏ ਗਏ।
ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸੰਗਠਿਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਜੇ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਸਾਬਤ ਹੋਣੇ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ
| ਵੇਰਵਾ | ਜਾਣਕਾਰੀ |
|---|---|
| ਕੀ ਹੋਇਆ? | ਨਕਲੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਐਪਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹੇਠ 18 ਸਾਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ। |
| ਕਿੱਥੇ? | ਕੇਸ ਸੂਰਤ (ਗੁਜਰਾਤ) ਵਿੱਚ; ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। |
| ਕਦੋਂ? | ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ 20-22 ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੌਰਾਨ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। |
| ਕਿਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ? | ਸੂਰਤ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਸੈੱਲ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾਧਾਰਕ। |
| ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਅਸਰ | ਵਟਸਐਪ ਜਾਂ SMS ਰਾਹੀਂ ਆਈ ਕੋਈ ਵੀ APK ਫਾਈਲ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। |
| ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ | ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ; ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਜਾਂਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। |
ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ
- ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 121 ਨਕਲੀ APK ਫਾਈਲਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ।
- ਇਹ ਐਪਾਂ ਬੈਂਕਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ-ਜੁਲਦੀਆਂ ਸਨ।
- ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 21,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਾਊਨਲੋਡ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।
- ਕੁੱਲ ਠੱਗੀ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਮਾਨ ਕਰੀਬ 65 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਮੁਲਜ਼ਮ ਕੋਲੋਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
Fake Banking Apps Fraud ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ?
ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ Fake Banking Apps Fraud ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਵਟਸਐਪ, ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਜਾਂ SMS ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਫਾਈਲ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਨੇਹੇ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਲਿਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਖਾਤਾ ਬੰਦ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੇਵਾਈਸੀ ਅਪਡੇਟ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ।
ਇੰਸਟਾਲ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਅਜਿਹੀ ਐਪ ਫ਼ੋਨ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਇਜਾਜ਼ਤਾਂ ਮੰਗਦੀ ਹੈ – ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ SMS ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ। ਇਸੇ ਰਾਹੀਂ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ OTP ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ OTP ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ; ਐਪ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਸੁਨੇਹੇ ਅੱਗੇ ਭੇਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮਾਹਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਚਾਅ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਅਜਿਹੀ ਫਾਈਲ ਨੂੰ ਇੰਸਟਾਲ ਹੀ ਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇਸਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕੇਸ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਐਪਾਂ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਾਤਾਧਾਰਕ ਵੀ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸਾਡੀ ਰਿਪੋਰਟ Punjab Cyber Fraud: ਇੱਕ ਸਾਲ ’ਚ 63,000 ਖਾਤੇ ਸੀਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Fake Banking Apps Fraud ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਵਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਬੈਠੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਉੱਤੇ ਛੇਤੀ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਮਝਾਓ ਕਿ ਬੈਂਕ ਕਦੇ ਵੀ ਵਟਸਐਪ ਰਾਹੀਂ ਐਪ ਫਾਈਲ ਨਹੀਂ ਭੇਜਦਾ। ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਠੱਗੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ Digital Arrest-Scam ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਲਾਭਦਾਇਕ ਰਹੇਗੀ।
ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
- ਐਪ ਸਿਰਫ਼ Google Play Store, Apple App Store ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਹੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ।
- ਵਟਸਐਪ, ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਜਾਂ SMS ਰਾਹੀਂ ਆਈ ਕੋਈ ਵੀ APK ਫਾਈਲ ਕਦੇ ਇੰਸਟਾਲ ਨਾ ਕਰੋ।
- ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ “Install from unknown sources” ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਬੰਦ ਰੱਖੋ।
- ਕਿਸੇ ਐਪ ਨੂੰ SMS ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚੋ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਕਿਉਂ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
- ਠੱਗੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਸਾਈਬਰ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 1930 ਉੱਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ।
ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਮੁਲਜ਼ਮ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਦੋਸ਼ ਅਜੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋਣੇ ਬਾਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੋਸ਼ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਠੱਗੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਅਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਮਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਂਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਈਬਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਕ ਪੋਰਟਲ cybercrime.gov.in ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
APK ਫਾਈਲ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਇਹ ਐਂਡਰਾਇਡ ਐਪ ਦੀ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਫਾਈਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਲੇ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਫਾਈਲ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕੋਡ ਲੁਕਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਐਪ ਇੰਸਟਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਫ਼ੋਨ ਦਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਐਪ ਹਟਾਓ, ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੱਸੋ ਅਤੇ 1930 ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਓ।
ਕੀ ਬੈਂਕ ਵਟਸਐਪ ਉੱਤੇ ਐਪ ਭੇਜਦਾ ਹੈ?
ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਵੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬੈਂਕ ਵਟਸਐਪ ਜਾਂ SMS ਰਾਹੀਂ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਫਾਈਲ ਨਹੀਂ ਭੇਜਦਾ।
ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਚਾਅ ਦਾ ਆਧਾਰ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ – ਅਣਜਾਣ ਫਾਈਲ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਾ ਲੈਣਾ। PunjabiTime Fake Banking Apps Fraud ਦੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ।