ਵਿਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਕੀਰਤੀ ਵਰਧਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 31 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਾਲਾਤ ਕਾਰਨ Kartarpur Sahib Corridor ਬੰਦ ਹੀ ਰਹੇਗਾ; SGPC ਨੇ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ 31 ਜੁਲਾਈ 2026 ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਲਾਂਘਾ ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਬੰਦ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਵਿਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਕੀਰਤੀ ਵਰਧਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ ਕਿ “ਮੌਜੂਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਾਲਾਤ ਸ੍ਰੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਲਾਂਘੇ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ”।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਾਂਘਾ ਛੇਤੀ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀਆਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਤਰੀਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਖ ਹੈ, ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ।
Kartarpur Sahib Corridor ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ
ਵੀਜ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਇਹ ਲਾਂਘਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 7 ਮਈ 2025 ਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ — ਪਹਿਲਗਾਮ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਉਸ ਮਗਰੋਂ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਿੱਖੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ।
ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲਾਂਘੇ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ 24 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ 550ਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਿਨਾਂ ਵੀਜ਼ੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਣ। ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਪੰਜ ਹੋਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਵ, ਸਮਝੌਤਾ ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਹੈ; ਰੁਕਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
SGPC ਨੇ ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਮੰਗ ਦੁਹਰਾਈ
ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਜਵਾਬ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਸ਼ਨੀਵਾਰ 1 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਐਡਵੋਕੇਟ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੰਦ ਪਏ ਲਾਂਘੇ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਮਾਰੀ ਹੈ।
ਧਾਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ SGPC ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਕਈ ਮੋਰਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ — ਬੇਅਦਬੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸੋਧ ਬਾਰੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਛੇ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ SGPC ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਜਥੇ ਅਜੇ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ
ਲਾਂਘਾ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕ ਗਏ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਮੌਕੇ ਸਿੱਖ ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ 1974 ਦੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਤਹਿਤ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਦੋਵਾਂ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਜਥੇ, ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੜਤਾਲ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ — ਇਕੱਲਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਬਿਨਾਂ ਵੀਜ਼ੇ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਵਾਪਸ। ਇਹੀ ਸਹੂਲਤ ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਹੁਣ ਦੀ ਹਾਲਤ
- ਲਾਂਘੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: 7 ਮਈ 2025 ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ, 31 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ ਬਹਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
- ਸਮਝੌਤਾ: ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ, ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
- ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੀ ਤਰੀਕ: ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਈ ਤਰੀਕ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ।
- ਬਦਲਵਾਂ ਰਾਹ: 1974 ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਵਾਲੇ ਜਥੇ।
ਪੂਰਾ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਂਘੇ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅਗਲਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਾਲਾਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਐਲਾਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਹੀ ਸਹੀ ਰਹੇਗੀ।