Punjab DSR ਅਧੀਨ ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਰਕਬਾ 4 ਲੱਖ ਏਕੜ ਤੋਂ ਪਾਰ, 36% ਵਾਧਾ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 1,500 ਰੁਪਏ ਮਦਦ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਪੜ੍ਹੋ।
Punjab DSR ਯਾਨੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ (Direct Seeding of Rice) ਅਧੀਨ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਹਿਕਮੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਾਰ DSR ਹੇਠਲਾ ਰਕਬਾ 4 ਲੱਖ ਏਕੜ ਤੋਂ ਟੱਪ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਕਰੀਬ 36% ਵੱਧ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 1,500 ਰੁਪਏ ਦੀ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਕਰੀਬ 61 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਬਣਦਾ ਹੈ। DSR ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਨੀਰੀ ਲਗਾਏ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧਾ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬੱਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਘਟਦੀ ਹੈ।
| ਵੇਰਵਾ | ਜਾਣਕਾਰੀ |
|---|---|
| ਤਕਨੀਕ | ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ (DSR) |
| ਕਵਰੇਜ | 4 ਲੱਖ ਏਕੜ ਤੋਂ ਟੱਪ, 36% ਵਾਧਾ |
| ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਮਦਦ | 1,500 ਰੁਪਏ |
| ਕੁੱਲ ਅੰਦਾਜ਼ਾ | ਕਰੀਬ 61 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ |
| ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਅਸਰ | ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ, ਘੱਟ ਲਾਗਤ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਾਭ |
- DSR ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੋਵੇਂ ਘਟਦੇ ਹਨ।
- ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੁਚੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ।
- ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਉਤਸਾਹ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
Punjab DSR ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀ ਪਤਾ ਹੈ?
Punjab DSR ਤਹਿਤ ਕਿਸਾਨ ਝੋਨੇ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਸਿੱਧਾ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪਨੀਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਬੂਟੇ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਘਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ 35 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਬੱਚਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਪਾਣੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਇੱਕ ਹੱਲ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ: ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੰਕਟ ਕਿਉਂ ਅਹਿਮ?
ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮੁੜ ਭਰਨਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਪਾਣੀ ਤੋਂ 56% ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੇ 153 ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 111 ਨੂੰ “ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੇ” ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ DSR ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸਤਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਅਸਰ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ DSR ਇੱਕ ਬਦਲ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮਾਹਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਹੀ ਬੀਜ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਿਜਾਈ ਅਤੇ ਨਦੀਨ ਬੂਟੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਝਾੜ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਿਸਾਨ ਕਿਸਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਅਤੇ ਦਿਹਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਏ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
DSR ਤਕਨੀਕ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਨੀਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬੂਟੇ ਪੁੱਟ ਕੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ – ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਾਣੀ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, DSR ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਸਿੱਧਾ ਸੁੱਕੇ ਜਾਂ ਘੱਟ ਗਿੱਲੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬੱਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਮੁਤਾਬਕ ਉੱਚਿਤ ਬੀਜ-ਦਰ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਨਦੀਨ ਬੂਟੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਝਾੜ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ DSR ਦਾ ਰਕਬਾ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਧਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਸਹੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਿਜਾਈ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- ਪੱਧਰੇ ਖੇਤ ਦੀ ਸਹੀ ਚੋਣ।
- ਮਿਆਰੀ ਬੀਜ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਿਜਾਈ।
- ਨਦੀਨ ਬੂਟੀ ਦੀ ਸਹੀ ਰੋਕਥਾਮ।
- ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਸਵਾਲ 1: Punjab DSR ਕੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: ਇਹ ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਨੀਰੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 2: ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: DSR ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 1,500 ਰੁਪਏ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸਵਾਲ 3: ਇਸ ਵਾਰ ਕਿੰਨਾ ਰਕਬਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: DSR ਹੇਠਲਾ ਰਕਬਾ 4 ਲੱਖ ਏਕੜ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ 36% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੈ।
PunjabiTime Punjab DSR ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਾ ਰਹੇਗਾ।