Russia Syria bases agreement ਤਹਿਤ ਸੀਰੀਆ ਹਮੇਮੀਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੇ ਤਰਤੂਸ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾਗਰਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸੰਭਾਲੇਗਾ; ਫ਼ੌਜੀ ਟਿਕਾਣੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਬਣਨਗੇ।
ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਐਤਵਾਰ, 9 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦਮਿਸ਼ਕ ਤੇ ਮਾਸਕੋ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹਮੇਮੀਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੇ ਤਰਤੂਸ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾਗਰਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੀਰੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਆਵੇਗਾ, ਜਦਕਿ ਫ਼ੌਜੀ ਹਿੱਸੇ ਸਾਂਝੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਗੇ। ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਐਲਾਨ ਕਿਸ ਨੇ ਤੇ ਕਦੋਂ ਕੀਤਾ
ਐਲਾਨ ਸੀਰੀਆਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਸਾਨਾ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਹਿਮਤੀ ਲਗਭਗ 18 ਮਹੀਨੇ ਚੱਲੀ ਗੰਭੀਰ ਗੱਲਬਾਤ ਮਗਰੋਂ ਬਣੀ ਹੈ। ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੀਰੀਆਈ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਰੂਸੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਮੁੜ-ਵਿਵਸਥਾ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੜਾਅ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕ੍ਰੈਮਲਿਨ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ।
Russia Syria bases agreement ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸ਼ਰਤਾਂ
ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ ਮੁਤਾਬਕ ਸੀਰੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਲਵੇਗੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਤਾਕੀਆ ਸੂਬੇ ਦਾ ਹਮੇਮੀਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਤੇ ਤਰਤੂਸ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦਾ ਚੌਥਾ ਵਪਾਰਕ ਬਰਥ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜਾਅਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਤੇ ਕਸਟਮ ਦੀ ਜਨਰਲ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਵੱਖਰੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਵਪਾਰਕ ਟਿਕਾਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਅਰ ਨੰਬਰ 4 ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਦਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹੁਣ ਸੀਰੀਆ ਸੰਭਾਲੇਗਾ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੀ ਤਰਤੂਸ ਤੇ ਹਮੇਮੀਮ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।
ਫ਼ੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ
ਫ਼ੌਜੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਸਿਖਲਾਈ ਤੇ ਯੋਗਤਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥਾ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਦੀ ਦਮਿਸ਼ਕ ਤੋਂ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਇਸ ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਐਲਾਨੀਆ ਮਕਸਦ ਹੈ।
ਸਾਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਾਗੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵੇਂ ਟਿਕਾਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਪੂਰੇ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮਾਸਕੋ ਲਈ ਕੀ ਦਾਅ ਉੱਤੇ ਹੈ
ਤਰਤੂਸ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਮੁਰੰਮਤ ਤੇ ਰਸਦ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਮੇਮੀਮ, ਜੋ 2015 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ੌਜੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਰੂਸੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਰੂਸ ਕਿੰਨੇ ਫ਼ੌਜੀ, ਜਹਾਜ਼ ਜਾਂ ਬੇੜੇ ਰੱਖ ਸਕੇਗਾ।
2017 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਰੂਸ ਨੂੰ ਤਰਤੂਸ 49 ਸਾਲ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਵਰਤਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਹਮੇਮੀਮ ਬਾਰੇ ਵੀ 2016 ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਬਸ਼ਰ ਅਲ-ਅਸਦ ਦੀ ਸੱਤਾ ਡਿੱਗਣ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮੁੜ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸਨ।
ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸੰਤੁਲਨ ਨੀਤੀ
ਅੰਤਰਿਮ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹਿਮਦ ਅਲ-ਸ਼ਰਾ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲਣ ਮਗਰੋਂ ਦੋ ਵਾਰ ਮਾਸਕੋ ਜਾ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਇਹ ਟਿਕਾਣੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਹੇ। ਨਾਲ ਹੀ ਦਮਿਸ਼ਕ ਨੇ ਤਰਤੂਸ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਰੂਸੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਠੇਕਾ ਰੱਦ ਕਰ ਕੇ ਯੂਏਈ ਦੀ ਡੀਪੀ ਵਰਲਡ ਨਾਲ 80 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਪੱਛਮ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਵਧੀ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਅਲ-ਸ਼ਰਾ ਦੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੌਰੇ ਮਗਰੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 18 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਸੀਜ਼ਰ ਐਕਟ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਰੂਸ ਉੱਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦਬਾਅ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨੇਟ ਵੱਲੋਂ ਪਾਸ ਰੂਸ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਬੰਦੀ ਬਿੱਲ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ
ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਉਮਰ ਅਲ-ਹੋਸਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਤਾਕੀਆ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸਲ ਪਰਖ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਹਨ: ਪੀਅਰ ਨੰਬਰ 4, ਸਾਂਝੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਕਮਾਨ, ਤੇ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਪੁਸ਼ਟੀ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਹੀ ਹਨ।