Skyroot Vikram-1: ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿੱਜੀ ਆਰਬਿਟਲ ਰਾਕੇਟ 18 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਭਰੇਗਾ ਉਡਾਣ

Skyroot Vikram-1 ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿੱਜੀ ਆਰਬਿਟਲ ਰਾਕੇਟ, 18 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਤੋਂ ਮਿਸ਼ਨ ਆਗਮਨ ਤਹਿਤ ਉਡਾਣ; ਜਾਣੋ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੇ ਅਸਰ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੋੜ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਧਾਰਤ ਨਿੱਜੀ ਪੁਲਾੜ ਕੰਪਨੀ ਸਕਾਈਰੂਟ ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਦਾ Skyroot Vikram-1 ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਆਰਬਿਟਲ ਰਾਕੇਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ 18 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 11:30 ਵਜੇ ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਪੁਲਾੜ ਕੇਂਦਰ, ਸ੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਤੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਟੈਸਟ ਉਡਾਣ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਨ ਆਗਮਨ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਮਦ।

ਹੁਣ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਰਬਿਟਲ ਰਾਕੇਟ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਇਸਰੋ ਹੀ ਲਾਂਚ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ Skyroot Vikram-1 ਦੀ ਉਡਾਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਿਣੇ-ਚੁਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਕੇਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਲਾਂਚ ਪੈਡ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੀ-ਲਾਂਚ ਟੈਸਟ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

• ਇਹ ਰਾਕੇਟ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਬਨ ਕੰਪੋਜ਼ਿਟ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ।
• ਇਸ ਵਿੱਚ 3ਡੀ-ਪ੍ਰਿੰਟਡ ਇੰਜਣ ਅਤੇ ਠੋਸ ਬਾਲਣ ਵਾਲੇ ਬੂਸਟਰ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ।
• ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਡਾ. ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਲਾਂਚ ਵਿੰਡੋ 18 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ 4 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੌਸਮ ਮੁਤਾਬਕ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
• ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਉਡਾਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਵਪਾਰਕ ਲਾਂਚਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹੇਗੀ।

Skyroot Vikram-1 ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀ ਪਤਾ ਹੈ?

Skyroot Vikram-1 ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪੜਾਵੀ (multi-stage) ਲਾਂਚ ਵਾਹਨ ਹੈ ਜੋ ਛੋਟੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਹੇਠਲੇ ਧਰਤੀ ਮਦਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਨਾਗਾ ਭਰਤ ਡਾਕਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਉਡਾਣ ਲਗਭਗ 1,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਉਡਾਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਰਾਕੇਟ ਦੀ ਹਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ — ਇੰਜਣ, ਪੜਾਅ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ — ਦਾ ਅਸਲ ਉਡਾਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮਾਪਣਾ ਹੈ।

ਰਾਕੇਟ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੇ ਤਕਨੀਕ

ਸਕਾਈਰੂਟ ਨੇ ਇਸ ਵਾਹਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਾ ਸਪੇਸ, ਕੌਸਮੋਸਰਵ, ਡੀਕਿਊਬਡ ਅਤੇ ਸਕਾਈਰੂਟ ਦੇ ਆਪਣੇ SCOPE ਵਰਗੇ ਕਈ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪੇਲੋਡ ਵੀ ਨਾਲ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਵਿਕਰਮ-ਐਸ ਨਾਂ ਦੇ ਉਸ ਸਬ-ਆਰਬਿਟਲ ਰਾਕੇਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਅਗਲਾ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿੱਜੀ ਰਾਕੇਟ ਉਡਾਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।

ਇਸਰੋ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਾਂਝ

ਇਹ ਉਡਾਣ ਇਸਰੋ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ IN-SPACe ਵਰਗੀਆਂ ਸੁਧਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ Semicon 2.0 ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਧਦੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਇੰਡੈਕਸ ਰਾਹੀਂ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਤਕਨੀਕੀ ਵੇਰਵੇ ਸਕਾਈਰੂਟ ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਅਤੇ ਇਸਰੋ ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਉੱਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?

ਨਿੱਜੀ ਪੁਲਾੜ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਰ ਸਾਲ STEM ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ Skyroot Vikram-1 ਵਰਗੇ ਮਿਸ਼ਨ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰੀ ਤਕਨੀਕ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?

ਇਹ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਉਡਾਣ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੁਲਾੜ ਮਾਹਿਰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਉਡਾਣ ਵਿੱਚ ਹਰ ਨਤੀਜਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਲ ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਫ਼ਲਤਾ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਿਕ ਸਫ਼ਲਤਾ, ਦੋਵਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਡਾਟਾ ਅਗਲੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤੇ ਮੰਗ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਂਚ ਸੇਵਾ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਮਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਹਿਮ ਨੁਕਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ:

1. ਲਾਂਚ ਵਿੰਡੋ 18 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ 4 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਰਹੇਗੀ।
2. ਰਾਕੇਟ ਦਾ ਟੀਚਾ ਕਰੀਬ 450 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਧਰਤੀ ਮਦਾਰ ਹੈ।
3. ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਉਡਾਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ

Skyroot Vikram-1 ਕਦੋਂ ਲਾਂਚ ਹੋਵੇਗਾ?

ਇਹ 18 ਜੁਲਾਈ 2026 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 11:30 ਵਜੇ ਸ੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਤੋਂ ਲਾਂਚ ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ; ਲਾਂਚ ਵਿੰਡੋ 4 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਿਕਸਤ ਆਰਬਿਟਲ ਰਾਕੇਟ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਮਦਾਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇਗਾ।

ਕੀ ਇਹ ਇਸਰੋ ਦੀ ਥਾਂ ਲਵੇਗਾ?

ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਸਰੋ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, Skyroot Vikram-1 ਦੀ ਉਡਾਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਏ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।