Cyber Fraud Crackdown ਬਾਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਖ਼ਬਰ: ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ CyHawk 5.0 ਤਹਿਤ 21 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 7,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿਰਾਸਤ, ਮਿਊਲ ਅਕਾਊਂਟ ਤੇ ਬਚਾਅ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ।
ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਦੇ ਜਾਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਂਦਿਆਂ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 21 ਰਾਜਾਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 7,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੱਕੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ “ਆਪਰੇਸ਼ਨ CyHawk 5.0” ਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿਊਲ ਅਕਾਊਂਟ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਮਾਲਵੇਅਰ ਵੰਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ Cyber Fraud Crackdown ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਤਹਿਤ 916 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛ-ਪੜਤਾਲ ਮਗਰੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਅਧੀਨ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 700 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਠੱਗੀ ਸ਼ਾਮਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿਰਾਸਤ ਜਾਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਦੋਸ਼ ਸਿੱਧ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ; ਅਦਾਲਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੱਕ ਮੁਲਜ਼ਮ ਬੇਕਸੂਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ
| ਵੇਰਵਾ | ਜਾਣਕਾਰੀ |
|---|---|
| ਕੀ ਹੋਇਆ? | ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਆਪਰੇਸ਼ਨ CyHawk 5.0; ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਛਾਪੇਮਾਰੀ |
| ਕਿੱਥੇ? | 21 ਰਾਜ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ |
| ਕਦੋਂ? | 48 ਘੰਟੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ, ਜੂਨ 2026 ਵਿੱਚ |
| ਕਿਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ? | ਮਿਊਲ ਅਕਾਊਂਟ, ਮਾਲਵੇਅਰ (APK) ਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ |
| ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਅਸਰ | ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ |
| ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ | 916 ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ, 7,000+ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ; ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ |
ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ
- ਆਪਰੇਸ਼ਨ CyHawk 5.0 ਤਹਿਤ 715 ਛਾਪਾਮਾਰ ਟੀਮਾਂ ਤੇ 2,374 ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
- ਮਿਊਲ ਅਕਾਊਂਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲਗਭਗ 3,600 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ।
- ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ, SIM ਕਾਰਡ, ATM ਕਾਰਡ, ਪਾਸਬੁੱਕਾਂ ਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ।
- ਦੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਹੇਠ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਆਪਰੇਸ਼ਨ CyHawk 5.0 ਕੀ ਹੈ?
ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚਲਾਈ ਗਈ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ 48 ਘੰਟੇ ਚੱਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੁਲਿਸ ਇਕਾਈਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕ੍ਰਾਈਮ ਬ੍ਰਾਂਚ, ਰੇਲਵੇ, ਮੈਟਰੋ ਤੇ IFSO ਯੂਨਿਟ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੇ। ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੌਰਾਨ 481 ਨਵੇਂ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੋਏ ਅਤੇ 410 ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਦਰਜ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਸੀਬੀਆਈ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਗਏ ਵੱਖਰੇ “ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਚੱਕਰ-VI” ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ ਘੁਟਾਲੇ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ।
ਮਿਊਲ ਅਕਾਊਂਟ ਤੇ ਮਾਲਵੇਅਰ: ਠੱਗੀ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਠੱਗੀ ਦੇ ਦੋ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ — ਮਿਊਲ ਅਕਾਊਂਟ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ APK ਐਪਾਂ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ। ਮਿਊਲ ਅਕਾਊਂਟ ਉਹ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਠੱਗ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ “ਘਰ ਬੈਠੇ ਕੰਮ” ਜਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਠੱਗੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਖ਼ਤਰਨਾਕ APK ਐਪਾਂ ਅਕਸਰ ਬਿੱਲ ਭੁਗਤਾਨ ਜਾਂ ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਆਮ ਐਪਾਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ OTP ਚੋਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੌਕਰੀ, ਮਾਡਲਿੰਗ, ਬੀਮਾ ਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਵੀ ਫੜੇ ਗਏ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੀ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ?
ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ, SIM ਕਾਰਡ, ATM ਕਾਰਡ, ਪਾਸਬੁੱਕਾਂ, ਲੈਪਟਾਪ ਤੇ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ। ਨਾਲ ਹੀ ਨਕਦੀ, ਇੱਕ ਆਲੀਸ਼ਾਨ SUV ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੁਆਇੰਟ-ਆਫ਼-ਸੇਲ (POS) ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵੀ ਬਰਾਮਦ ਹੋਈਆਂ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜਾਂਚ ਅਜੇ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਪਰਤ-ਦਰ-ਪਰਤ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਠੱਗੀ, ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ ਤੇ ਨਕਲੀ ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਘੁਟਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇਸਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ “ਘਰ ਬੈਠੇ ਕਮਾਈ” ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਕਿਰਾਏ ’ਤੇ ਦੇਣ ਵਰਗੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਖਾਤਾ ਮਿਊਲ ਅਕਾਊਂਟ ਬਣ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। OTP, ਬੈਂਕ ਵੇਰਵੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਨਾ ਕਰੋ।
Cyber Fraud Crackdown ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਈਏ?
- ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਾ ਵਰਤਣ ਦਿਓ।
- ਕੇਵਲ ਅਧਿਕਾਰਕ ਐਪ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਹੀ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ; WhatsApp ਜਾਂ SMS ਰਾਹੀਂ ਆਈ APK ਫ਼ਾਈਲ ਇੰਸਟਾਲ ਨਾ ਕਰੋ।
- OTP, ਪਾਸਵਰਡ ਜਾਂ ਕਾਰਡ ਵੇਰਵੇ ਕਿਸੇ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ ’ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਨਾ ਕਰੋ।
- ਠੱਗੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 1930 ’ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ ਜਾਂ ਨੇੜਲੇ ਸਾਈਬਰ ਥਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਫੜੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਠੱਗੀ ਦਾ ਜਾਲ ਕਿੰਨਾ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਚਾਅ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਚੇਤਤਾ ਹੀ ਹੈ। ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਸਾਡੀ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਚੱਕਰ-VI ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ I4C ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਮਿਊਲ ਅਕਾਊਂਟ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਠੱਗ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਵਾ ਕੇ ਠੱਗੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਖਾਤਾ ਕਿਰਾਏ ’ਤੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਫਸ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਤੁਰੰਤ 1930 ਹੈਲਪਲਾਈਨ ’ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰੋ। ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਵੇ, ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਓਨੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਚੱਕਰ-VI ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੈ?
ਨਹੀਂ। CyHawk 5.0 ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਮਿਊਲ ਅਕਾਊਂਟ ਤੇ ਮਾਲਵੇਅਰ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਚੱਕਰ-VI ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਸੀ।
ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੱਕੀ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਤੇ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਵਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ। ਅਧਿਕਾਰਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲਈ ਪਾਠਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਪੋਰਟਲ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
By Kulbir Singh Bajwa, PunjabiTime editor.