El Nino acute hunger warning: ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਸ਼ਵ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ 5 ਅਗਸਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮੁਤਾਬਕ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਅਲ ਨੀਨੋ 2027 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 45 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 4.9 ਕਰੋੜ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਭੁੱਖਮਰੀ ਵੱਲ ਧੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (WFP) ਨੇ 5 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਰੋਮ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਅਲ ਨੀਨੋ 2027 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 4 ਕਰੋੜ 90 ਲੱਖ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਭੁੱਖਮਰੀ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਮਾਨ 45 ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ 45 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਖੁਰਾਕ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਝੱਲ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 22.5 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 27.4 ਕਰੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਤਕਰੀਬਨ 22 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ। WFP ਗੰਭੀਰ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖੁਰਾਕੀ ਲੋੜਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਕਿਹੜੇ ਖ਼ਿੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਖ਼ਿੱਤੇ ਵਿੱਚ 1 ਕਰੋੜ 60 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 83.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤਕ ਵਾਧਾ ਸਾਰੇ ਖ਼ਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਪੂਰਬੀ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1 ਕਰੋੜ 80 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਗੜ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ 26 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧਾ। ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 82 ਲੱਖ ਹੋਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ, ਜਦਕਿ ਪੱਛਮੀ ਤੇ ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 60 ਲੱਖ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ 12 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
El Nino acute hunger warning ਪਿੱਛੇ ਮੌਸਮੀ ਕਾਰਨ
ਵਿਸ਼ਵ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਗਠਨ (WMO) ਨੇ 31 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਜਿਨੀਵਾ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਅਲ ਨੀਨੋ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਰਿਲੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਘਟਨਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਨਿਗਰਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਤਹ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 2.9 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
WMO ਦੀ ਸਕੱਤਰ-ਜਨਰਲ ਸੇਲੇਸਟੇ ਸਾਊਲੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖ਼ਤਰੇ ਨਹੀਂ ਟਾਲਦੀ, ਪਰ ਇਹ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਧਰ WFP ਦੇ ਐਕਟਿੰਗ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਾਰਲ ਸਕਾਊ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਲ ਨੀਨੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ।”
ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਤਿਆਰੀ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ
WFP ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ FAO ਤੇ OCHA ਵਰਗੇ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਬੰਦੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਈ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਸੂਡਾਨ, ਚਾਡ, ਮੌਰੀਤਾਨੀਆ, ਯੂਗਾਂਡਾ, ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਤੇ ਅਲ ਸਲਵਾਡੋਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਗਰਮ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤਹਿਤ 1.4 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਮਦਦ ਪੰਜ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ।
ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪੇਸ਼ਬੰਦੀ ’ਤੇ ਖ਼ਰਚ ਹਰ ਇੱਕ ਡਾਲਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 3 ਤੋਂ 7 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ WFP ਤੇ FAO ਨੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਸਾਂਝੀ ਅਪੀਲ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਲਈ ਕੀ ਸੰਕੇਤ ਹਨ
WMO ਦੇ ਅਗਸਤ-ਅਕਤੂਬਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਨੁਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਡਾਈਪੋਲ ਇਸ ਅਸਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੂਬਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਅਹਿਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਲ ਨੀਨੋ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਝੋਨੇ ’ਤੇ ਅਸਰ ਸਿੱਧਾ ਸਿੰਜਾਈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
WFP ਮੁਤਾਬਕ ਅਲ ਨੀਨੋ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2026 ਦਰਮਿਆਨ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬੀਜਾਈ ਤੇ ਵਾਢੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 2027 ਭਰ ਰਹੇਗਾ। ਤੁਲਨਾ ਵਜੋਂ, 2015-16 ਦੇ ਅਲ ਨੀਨੋ ਨੇ 6 ਤੋਂ 10 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਾਡਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਅਸਲ ਅਸਰ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖ਼ਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।