ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ Xi Jinping ਨੇ 13 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ BRICS ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬੁੱਧੀ, ਸੇਵਾ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੀਆਂ। Reuters ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ Xi ਨੇ BRICS AI Open Source Zone, ਖਾਸ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਈਵਾਲੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਵਪਾਰ ਮੰਚ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਐਲਾਨ ਇਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ BRICS ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਨਵੇਂ ਮੈਂਬਰ ਤੇ ਸਾਥੀ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਮੰਚ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ। ਚੀਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਠੋਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਰੱਖੀ ਕਿ BRICS ਦੇ ਹੱਲ ਵੱਡੇ Global South ਲਈ ਵਰਤੋਂਯੋਗ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਤੱਥ
- Xi ਨੇ BRICS AI Open Source Zone ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖੀ।
- ਖਾਸ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।
- ਚੀਨ 2027 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਵਪਾਰ ਮੰਚ ਕਰਵਾਏਗਾ।
- ਸਪਲਾਈ ਲੜੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
AI ਉੱਤੇ ਕੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੈ
Xi ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੀਨ BRICS AI Open Source Zone ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵੱਡੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮਾਡਲਾਂ, AI ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤਕਨੀਕੀ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਲਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਣ ਕਾਰਜ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਤੇ ਨੀਤੀ-ਦਿਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
BRICS ਦੇ ਅੰਦਰ AI ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮਾਡਲਾਂ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਸਿਖਲਾਈ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੀ ਤਕਨੀਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਆਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਡਾਟਾ ਨਿਯਮ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ ਵੀ ਹੱਲ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ।
ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀਆਂ
Xi ਨੇ BRICS Special Economic Zone partnership ਦੀ ਵੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੇ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। BRICS ਦੇਸ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਸੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੰਚ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਕਸਟਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਵਪਾਰ ਉੱਤੇ ਅਗਲੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਚੀਨ ਨੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ BRICS Service Trade Forum ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਚ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ, ਇਹ ਅਜੇ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਐਲਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕੋਈ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
Greater BRICS ਨੂੰ ਹਕੀਕਤੀ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
— Xi Jinping, ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, BRICS ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ।
Xinhua ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ Xi ਨੇ ਨਵੀਨਤਾ-ਆਧਾਰਿਤ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ BRICS ਦੀ ਵਧਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਅਕਸਰ “Greater BRICS” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਅਸਲ ਹੱਦ ਅਗਲੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਫੈਸਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗੀ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ
BRICS ਦੀ 2026 ਅਧਿਆਕਸ਼ਤਾ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ 2027 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਅਧਿਆਕਸ਼ਤਾ ਸੰਭਾਲੇਗਾ। Xi ਦੀਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਅਗਲਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ 2027 ਦੀਆਂ BRICS ਮੰਤਰੀ ਪੱਧਰੀ ਬੈਠਕਾਂ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੇ ਸੇਵਾ ਵਪਾਰ ਮੰਚ ਦਾ ਕਾਰਜ-ਰੂਪ ਹੋਵੇਗਾ। AI ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤਦ ਹੀ ਪੱਕੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਜਦੋਂ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਢਾਂਚਾ ਜਾਂ ਸਾਂਝਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨਗੇ।