ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 29 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ Punjab Dam Water Level ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ઔਸਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਭਾਖੜਾ 41, ਪੌਂਗ ਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਭਰੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ 29 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਉਸ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਨ, ਜੋ ਇਸੇ ਤਰੀਕ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ઔਸਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਘੱਟ ਪਈ ਬਰਸਾਤ ਹੈ।
Punjab Dam Water Level ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਿੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ
| ਡੈਮ | ਇਸ ਵੇਲੇ ਭਰਾਈ | ਪਿਛਲਾ ਸਾਲ | 20 ਸਾਲਾ ઔਸਤ ਭਰਾਈ | ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਧਰ (ਫੁੱਟ) | 20 ਸਾਲਾ ઔਸਤ ਪੱਧਰ (ਫੁੱਟ) |
|---|---|---|---|---|---|
| ਭਾਖੜਾ | 41% | 50% | 50% | 1,597.2 | 1,613.12 |
| ਪੌਂਗ | 40% | 50% | 41% | 1,333.87 | 1,334.90 |
| ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ | 40% | — | 43% | 1,669.03 | 1,674.77 |
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਕ ਭਾਖੜਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਦਾ ਪੱਧਰ 1,597.2 ਫੁੱਟ ਸੀ, ਜੋ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ઔਸਤ 1,613.12 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 16 ਫੁੱਟ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਪੌਂਗ ਦਾ ਪੱਧਰ ઔਸਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਪਰ ਭਰਾਈ ਦਾ ਫ਼ੀਸਦ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਅੰਕ ਘੱਟ ਹੈ।
ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ
ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੂਨ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ 29.5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਮੀਂਹ ਪਿਆ, ਜਦਕਿ ਆਮ ઔਸਤ 54.5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੈ — ਯਾਨੀ 46 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਘਾਟ। ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ 29 ਤਰੀਕ ਤੱਕ 150 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਆਮ ઔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 113.3 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦਰਜ ਹੋਇਆ, ਯਾਨੀ 24 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ।
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜਿੱਥੋਂ ਭਾਖੜਾ ਅਤੇ ਪੌਂਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਪਾਣੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਜੂਨ ਦੌਰਾਨ 33 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਘਾਟ ਰਹੀ। ਉੱਥੇ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ, ਪਰ ਇਹ ਜੂਨ ਦੇ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ।
ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ IMD ਨੇ 20-22 ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ 28-29 ਜੁਲਾਈ ਲਈ ਪਠਾਨਕੋਟ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ, ਰੋਪੜ, ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਮੁਹਾਲੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਜਲੰਧਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਇਹ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਸਾਡੀ 26 ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਓਰੇਂਜ ਅਲਰਟ ਵਾਲੀ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸੀ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਪਾਣੀ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ 2021 ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੌਨਸੂਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜ ਸਕੇ ਸਨ।
ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਅਗਸਤ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਘਾਟ ਬਣੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਭੰਡਾਰ ਬਚਾਉਣ ਵੱਲ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਸਿੰਚਾਈ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣੀ ਰਹੇ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਘਟਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿੱਧਾ ਦਬਾਅ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ’ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸਾਨ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅਗਸਤ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਰਕਬਾ ਇਸ ਸਾਲ ਕਿੰਨਾ ਵਧਿਆ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਾਲੀ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਉਸ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ IMD ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।